Karno Nikola Leonar Sadi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 185-b. — ziyouz.com
Karno Nikola Leonar Sadi KARNO (Carnot) Nikola Leonar Sadi (1976.1.6 - Parij - 1832.24.8) -fransuz fizigi va muhandisi, issiqlik dvigatellari nazariyasini yaratuvçilardan biri. «Olovning harakatga keltiruvçi kuç va bu kuçni rivojlantiradigan maşinalar haqida mulohazalar» nomli yagona va maşhur asarida (1824) issiklikdan xarakat oliş masalasini körib çiqdi. Ideal aylanma jarayonni (Karno sikli) taxlil qilib, u issiqroq jismdan sovuqroq jismga issiqlik ötgandagina foydali iş bajaradi, degan xulosaga keldi. U, şuningdek, f. i. k. faqat isitkiç va sovitkiç t-ralariga boğliq, issiqlik dvigatelining tuzilişi va iş bajaruvçi jism tabiatiga boğliq bölmaydi, deb tuşuntiradi (Karno teoremasi). B. Klapeyron 10 yildan söng (1834) K. fikrlarini matematik şaklga keltirdi. Keyinroq R. Klauzius va U. Tomson (Kelvin) K. ğoyalarini rivojlantirib, termodinamikaning ikkinçi boş qonunini bayon qildilar (1850).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРНО (Carnot) Никола Леонар Сади (1976.1.6 - Париж - 1832.24.8) -француз физиги ва муҳандиси, иссиқлик двигателлари назариясини яратувчилардан бири. «Оловнинг ҳаракатга келтирувчи куч ва бу кучни ривожлантирадиган машиналар ҳақида мулоҳазалар» номли ягона ва машҳур асарида (1824) иссикликдан харакат олиш масаласини кўриб чиқди. Идеал айланма жараённи (Карно цикли) тахлил қилиб, у иссиқроқ жисмдан совуқроқ жисмга иссиқлик ўтгандагина фойдали иш бажаради, деган хулосага келди. У, шунингдек, ф. и. к. фақат иситкич ва совиткич т-раларига боғлиқ, иссиқлик двигателининг тузилиши ва иш бажарувчи жисм табиатига боғлиқ бўлмайди, деб тушунтиради (Карно теоремаси). Б. Клапейрон 10 йилдан сўнг (1834) К. фикрларини математик шаклга келтирди. Кейинроқ Р. Клаузиус ва У. Томсон (Кельвин) К. ғояларини ривожлантириб, термодинамиканинг иккинчи бош қонунини баён қилдилар (1850).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.