Karteziyçilik
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 196-b. — ziyouz.com
Karteziyçilik KARTEZIYÇILIK, kartezianlik R. Dekartning lot. Karteziy (Cartesius) ismidan olingan] — 17 — 18-a. falsafa va tabiatşunosligidagi yönaliş. R. Dekartint ğoyalari nazariy asos böldi. K. izçil dualizm b-n xarakterlanadi. K. dunyoni ikki mustaqil va özaro boğliq bölmagan substansiyalar — moddiy va fikrlovçi substansiyaga ajratadi. K.ning boş prinsiplari — ongning öz-özidan mavjudligi (R. Dekartning «fikrlayman, demak, mavjudman» degan ğoyasi) va tuğma ğoyalar nazariyasidir. K. taraqqiyotida monizm (golland faylasufi X. De Rua (1598—1679), B. Spinoza) va okkazionalizm [(golland faylasufi A.Geylinks (1624—69), fransuz faylasufi N.Malbranş (1638—1715)] yuzaga keldi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРТЕЗИЙЧИЛИК, картезианлик Р. Декартнинг лот. Картезий (Cartesius) исмидан олинган] — 17 — 18-а. фалсафа ва табиатшунослигидаги йўналиш. Р. Декартинт ғоялари назарий асос бўлди. К. изчил дуализм б-н характерланади. К. дунёни икки мустақил ва ўзаро боғлиқ бўлмаган субстанциялар — моддий ва фикрловчи субстанцияга ажратади. К.нинг бош принциплари — онгнинг ўз-ўзидан мавжудлиги (Р. Декартнинг «фикрлайман, демак, мавжудман» деган ғояси) ва туғма ғоялар назариясидир. К. тараққиётида монизм (голланд файласуфи X. Де Руа (1598—1679), Б. Спиноза) ва окказионализм [(голланд файласуфи А.Гейлинкс (1624—69), француз файласуфи Н.Мальбранш (1638—1715)] юзага келди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.