Kartoşka nematodasi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 201-b. — ziyouz.com
Kartoşka nematodasi (Hetero dea rostochiensis) — yumaloq çuvalçanglar oilasiga mansub parazit çuvalçang. Tanasi çöziq, ikki uçi ingiçka, avval oq, keyinroq sariq, oxiri jigarrang böladi. Voyaga yetgani 1,1 — 1,2 mm, erkagi urğoçisidan kiçikroq. Tuxumdan çiqqan liçinkasi 250 mk. Asosan, kartoşka tuganagini zararlaydi. Zararlangan uruğlikdan kökarib çiqqan poyaning pastki qismi (yerdan 10 sm gaça bölgan qismi) yorilib, yaralanadi, ostki barglar sarğayadi, sölib, tökiladi, hosili kamayadi. Kartoşka saqlanayotgan ombor harorati 5° dan oşib ketsa, kartoşkadan nematoda tuxum qöyib köpayadi, bunda kartoşka pösti yoriladi, liçinkalar soğlom kartoşkani zararlaydi, natijada köp kartoşka çirib ketadi. Kuraş çoralari: taşqi va içki karantin; almaşlab ekiş; kuzda kartoşka ekiladigan maydonlarga nematitsidlar (geterofos, tiazon, karbation) soliş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРТОШКА НЕМАТОДАСИ (Hetero dea rostochiensis) — юмалоқ чувалчанглар оиласига мансуб паразит чувалчанг. Танаси чўзиқ, икки учи ингичка, аввал оқ, кейинроқ сариқ, охири жигарранг бўлади. Вояга етгани 1,1 — 1,2 мм, эркаги урғочисидан кичикроқ. Тухумдан чиққан личинкаси 250 мк. Асосан, картошка туганагини зарарлайди. Зарарланган уруғликдан кўкариб чиққан поянинг пастки қисми (ердан 10 см гача бўлган қисми) ёрилиб, яраланади, остки барглар сарғаяди, сўлиб, тўкилади, ҳосили камаяди. Картошка сақланаётган омбор ҳарорати 5° дан ошиб кетса, картошкадан нематода тухум қўйиб кўпаяди, бунда картошка пўсти ёрилади, личинкалар соғлом картошкани зарарлайди, натижада кўп картошка чириб кетади. Кураш чоралари: ташқи ва ички карантин; алмашлаб экиш; кузда картошка экиладиган майдонларга нематицидлар (гетерофос, тиазон, карбатион) солиш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.