Karxemiş
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 202-b. — ziyouz.com
Karxemiş KARXEMIŞ, Karkamiş, Gargamiş (mil. av. 4-ming yillik oxiri—3-ming yillik — mil. av. 1-a.) — Yevfrat (Furot) daryosining öng qirğoğida (Şim. Suriya, hoz. Jerablus ş. yaqinida) joylaşgan yirik qad. hunarmandçilik va savdo şahri. Şahar Mesopotamiya madaniyati ta'sirida bölgan. K. haqidagi dastlabki eslatma Xammurapi (mil.av. 18-a.) davriga oid. Keyinçalik K. mil.av. 15-a.da Misr vassaliga, mil.av, 12-a.gaça Xett podşoligi qaramligida bölgan. K. mil. av. 12-a. — 8-a.larda mustaqil podşolik markazi bölgan; mil. av. 717 y.da Capgon II tomonidan zabt etilgan. K. bösağasida 605 y. maşhur jang bölib ötgan, unda Bobil podşosi Navuxodonosor I Misr fir'avni Nexo II va Ossuriya podşosi Aşşuruballit II ni yenggan, natijada Ossuriya davlati tugatilgan. K.dan mudofaa inşootlari (3 qator mudofaa devori, kal'a), saroylar, ibodatxonalar va b. binolarning poydevori va me'moriy bölaklari topilgan. Ayniqsa, sönggi Xett davri topilmalari diqqatga sazovor. K. öziga xos xett-suriya madaniyati (me'morlik va haykaltaroşlik yodgorliklari, mixxat va iyeroglif yozuvlari) ning öziga xos markazi bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРХЕМИШ, Каркамиш, Гаргамиш (мил. ав. 4-минг йиллик охири—3-минг йиллик — мил. ав. 1-а.) — Евфрат (Фурот) дарёсининг ўнг қирғоғида (Шим. Сурия, ҳоз. Жераблус ш. яқинида) жойлашган йирик қад. ҳунармандчилик ва савдо шаҳри. Шаҳар Месопотамия маданияти таъсирида бўлган. К. ҳақидаги дастлабки эслатма Хаммурапи (мил.ав. 18-а.) даврига оид. Кейинчалик К. мил.ав. 15-а.да Миср вассалига, мил.ав, 12-а.гача Хетт подшолиги қарамлигида бўлган. К. мил. ав. 12-а. — 8-а.ларда мустақил подшолик маркази бўлган; мил. ав. 717 й.да Capгон II томонидан забт этилган. К. бўсағасида 605 й. машҳур жанг бўлиб ўтган, унда Бобил подшоси Навуходоносор И Миср фиръавни Нехо II ва Оссурия подшоси Ашшурубаллит II ни енгган, натижада Оссурия давлати тугатилган. К.дан мудофаа иншоотлари (3 қатор мудофаа девори, калъа), саройлар, ибодатхоналар ва б. биноларнинг пойдевори ва меъморий бўлаклари топилган. Айниқса, сўнгги Хетт даври топилмалари диққатга сазовор. К. ўзига хос хетт-сурия маданияти (меъморлик ва ҳайкалтарошлик ёдгорликлари, миххат ва иероглиф ёзувлари) нинг ўзига хос маркази бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.