Kasbga aloqador zararlar

Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 210–211-b. — ziyouz.com

Kasbga aloqador zararlar KASBGA ALOQADOR ZARARLAR, işlab çiqariş zararlari — odamning salomatligi va mehnat qobiliyatiga bevosita va bilvosita salbiy ta'sir körsatadigan mehnat jarayoni va i. ç. omillari. K.a.z. ma'lum şaroitlarda kasb kasalliklarini paydo qilişi va umumiy kasalliklarni zöraytirib yuborişi mumkin. K.a.z. yangi texnologiyaning, ba'zan toksik va organizmning sezuvçanligini özgartiradigan allergik xossaga ega moddalarning qöllanilişi, şuningdek, xom aşyolarning yangi turini sanitariya-gigiyenik jihatdan yaxşi bilmaslik hamda texnik vositalarning ma'lum darajada takomillaşmaganligi yoki texnologik rejimning va sanitariyatexnologiya normativlarining buzilişi natijasi bölişi mumkin.

I.ç. texnologiyasi va jihozlarining nomukammalligiga boğliq K.a.z. ga çang, şovkin, vibratsiya, t-raning yuqori yoki pastligi, yoruğlikning yetişmasligi, havo nisbiy namligining yuqoriligi, atmosfera bosimining yuqori yoki pastligi, zaharli va radioaktiv moddalar, q.x.da işlatiladigan pestitsidlar, plastmassalar i.ç.da qöllaniladigan reaktorlar, monomerlar, ionlaştiruvçi va ultrabinafşa nurlar, elektromagnit tölqini, mikroorganizmlar va b. kiradi. K.a.z. mehnat jarayoniga, uning taşkil qilinişiga, mehnatning oğirligi va davomligiga, biror a'zoning yoki sistemasining haddan ortiq toliqişiga, transport harakati va konveyerda hadeb bir xildagi işni bajariş tufayli köz va quloqqa zör kelişiga, ötirib yoki turib işlaydigan odamlarning uzoq vaqt davomida bir xil vaziyatda turişiga boğliq bölişi mumkin.

K.a.z. mehnat qobiliyatining pasayişiga, ötkir va surunkali zaharlanişniit avj olişiga, umumiy kasalliklarning köpayişiga, uzoq muddat ötgandan keyin paydo böladigan yomon asoratlarga sabab bölişi mumkin. K.a.z. organizmga teri, oğiz, me'da-içak yöllari, şilliq qavatlar, eşitiş a'zolari, nafas orqali, şuningdek, nur holida ta'sir etişi mumkin. Avtomatizatsiya va mexanizatsiya sohasida erişilgan ilmiy texnika yutuqlarining hayotga tatbiq qilinişi i. ç.da K.a.z.ni bartaraf etiş yoki xavfsiz darajada kamaytiriş imkonini beradi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КАСБГА АЛОҚАДОР ЗАРАРЛАР, ишлаб чиқариш зарарлари — одамнинг саломатлиги ва меҳнат қобилиятига бевосита ва билвосита салбий таъсир кўрсатадиган меҳнат жараёни ва и. ч. омиллари. К.а.з. маълум шароитларда касб касалликларини пайдо қилиши ва умумий касалликларни зўрайтириб юбориши мумкин. К.а.з. янги технологиянинг, баъзан токсик ва организмнинг сезувчанлигини ўзгартирадиган аллергик хоссага эга моддаларнинг қўлланилиши, шунингдек, хом ашёларнинг янги турини санитария-гигиеник жиҳатдан яхши билмаслик ҳамда техник воситаларнинг маълум даражада такомиллашмаганлиги ёки технологик режимнинг ва санитариятехнология нормативларининг бузилиши натижаси бўлиши мумкин.

И.ч. технологияси ва жиҳозларининг номукаммаллигига боғлиқ К.а.з. га чанг, шовкин, вибрация, т-ранинг юқори ёки пастлиги, ёруғликнинг етишмаслиги, ҳаво нисбий намлигининг юқорилиги, атмосфера босимининг юқори ёки пастлиги, заҳарли ва радиоактив моддалар, қ.х.да ишлатиладиган пестицидлар, пластмассалар и.ч.да қўлланиладиган реакторлар, мономерлар, ионлаштирувчи ва ультрабинафша нурлар, электромагнит тўлқини, микроорганизмлар ва б. киради. К.а.з. меҳнат жараёнига, унинг ташкил қилинишига, меҳнатнинг оғирлиги ва давомлигига, бирор аъзонинг ёки системасининг ҳаддан ортиқ толиқишига, транспорт ҳаракати ва конвейерда ҳадеб бир хилдаги ишни бажариш туфайли кўз ва қулоққа зўр келишига, ўтириб ёки туриб ишлайдиган одамларнинг узоқ вақт давомида бир хил вазиятда туришига боғлиқ бўлиши мумкин.

К.а.з. меҳнат қобилиятининг пасайишига, ўткир ва сурункали заҳарланишниит авж олишига, умумий касалликларнинг кўпайишига, узоқ муддат ўтгандан кейин пайдо бўладиган ёмон асоратларга сабаб бўлиши мумкин. К.а.з. организмга тери, оғиз, меъда-ичак йўллари, шиллиқ қаватлар, эшитиш аъзолари, нафас орқали, шунингдек, нур ҳолида таъсир этиши мумкин. Автоматизация ва механизация соҳасида эришилган илмий техника ютуқларининг ҳаётга татбиқ қилиниши и. ч.да К.а.з.ни бартараф этиш ёки хавфсиз даражада камайтириш имконини беради.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.