Kasbitepa

Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 212-b. — ziyouz.com

Kasbitepa KASBITEPA, Kasba, Kasbi -qad. Nasaf viloyatiga mansub şahar xarobasi (mil. 1—2—13-a.boşi). Qarşidan 35 km jan.-ğarbda joylaşgan. K.ning eng quyi arxeologik madaniy qatlamlari milodning boşlariga oid. Hududi taxm. 2 ga bölgan. 589 y. sosoniylar sarkardasi Bahrom Çöbin turkiy qavmlar ustidan zafar qozonib K. qal'asini egallagan. Sosoniylarning Sugd b-n çegaradoş yerida qurilgan Kazbion qal'asi arman manbalarida (5-a.) qayd etilgan. M.Ye.Agassonning fikriça, bu qal'a K. arki örnida joylaşgan. Arkning bal. 18 m, mayd. 180x120 m ni taşkil qilgan. Uning atrofi devor b-n öralgan. Jan.- şarq tomon çözilgan rabodning uz. 1 km.

Ilk örta asr qal'asi va qişloği örnida 10— 12-a.larda K. şahri rivojlangan. 10-a.da K. şahri manbalarga köra, hatto Nasafdan ham ulkan bölgan. Şaharning jome masjidi, bozorlari bölib, hunarmandçilik, şahar atrofida dehqonçilik taraqqiy etgan. K. Buxoro-Nasaf-Termiz karvon yölida joylaşganligi tufayli yirik savdo markaziga aylangan. Möğullar istilosi (13-a. boşi) natijasida vayron bölgan. 17-a. da K.da kad. «sayyidlar» xonadoni yaşagan. K. örnida keyinçalik K. qişloği vujudga kelgan. K.da Sulton Mir Haydar nomi b-n maşhur maqbaralarning katta majmuasi (11— 12-a.lar) saqlangan.

Ad.: L unina SB., Goroda Yujnogo Sogda v VIII—XII vv., T., 1984; Kamaliddinov Ş.S., Istoriçeskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toxaristana po araboyaziçnim istoçnikam IX — naçala XIII vv., T., 1996.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КАСБИТЕПА, Касба, Касби -қад. Насаф вилоятига мансуб шаҳар харобаси (мил. 1—2—13-а.боши). Қаршидан 35 км жан.-ғарбда жойлашган. К.нинг энг қуйи археологик маданий қатламлари милоднинг бошларига оид. Ҳудуди тахм. 2 га бўлган. 589 й. сосонийлар саркардаси Баҳром Чўбин туркий қавмлар устидан зафар қозониб К. қалъасини эгаллаган. Сосонийларнинг Сугд б-н чегарадош ерида қурилган Казбион қалъаси арман манбаларида (5-а.) қайд этилган. М.Е.Агассоннинг фикрича, бу қалъа К. арки ўрнида жойлашган. Аркнинг бал. 18 м, майд. 180x120 м ни ташкил қилган. Унинг атрофи девор б-н ўралган. Жан.- шарқ томон чўзилган рабоднинг уз. 1 км.

Илк ўрта аср қалъаси ва қишлоғи ўрнида 10— 12-а.ларда К. шаҳри ривожланган. 10-а.да К. шаҳри манбаларга кўра, ҳатто Насафдан ҳам улкан бўлган. Шаҳарнинг жоме масжиди, бозорлари бўлиб, ҳунармандчилик, шаҳар атрофида деҳқончилик тараққий этган. К. Бухоро-Насаф-Термиз карвон йўлида жойлашганлиги туфайли йирик савдо марказига айланган. Мўғуллар истилоси (13-а. боши) натижасида вайрон бўлган. 17-а. да К.да кад. «саййидлар» хонадони яшаган. К. ўрнида кейинчалик К. қишлоғи вужудга келган. К.да Султон Мир Ҳайдар номи б-н машҳур мақбараларнинг катта мажмуаси (11— 12-а.лар) сақланган.

Ад.: Л унина СБ., Города Южного Согда в VIII—XII вв., Т., 1984; Камалиддинов Ш.С., Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX — начала XIII вв., Т., 1996.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.