Kaşmir vodiysi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 262-b. — ziyouz.com
Kaşmir vodiysi - Katta Himolay va Pir-Panjal toğ tizmalari orasidagi keng vodiy, Hindistonda. Uzunligi qariyb 200 km, kengligi 60 km dan ziyod. Bal. 1600 m ga yaqin. Köl köp, eng kattasi Vular köli. Toğlardan oqib tuşadigan mayda daryo va soylar vodiyning eng yirik daryosi Jalam (Jhalam) ga (Hind daryosi irmoği) quyiladi. Daryoda kema qatnaydi. Yölovçilarni taşişda qayiqdan ham foydalaniladi. Iqlimi mö'tadil, yanv.ning örtaça t-rasi —G, iyulniki 22—23°. Yozgi nam musson şamollarning kirib kelişiga Pir-Panjal toğ tizmasi tösqinlik qiladi. Şu sababli, yoz mavsumida yoğin kam yoğadi. Yillik yoğin örtaça 1000 mm. K. v. tuproği allyuvial tuproq. Keng bargli örmonlar, toğ yon bağirlarida igna bargli örmonlar bor. Q.x. ekinlari, asosan, şoli va makkajöxori, şuningdek, zigir, raps, xantal, qisman buğdoy ham ekiladi. K.v.da turli mevalar yetiştiriladi. Ekinzorlar daryo suvidan sugoriladi. Mevali boğlar bor. Yiliga 180 ming t dan ziyod meva yetiştiriladi. Za'faron Hindistonda, asosan, şu yerda ekiladi. Ipak qurti uçun tut daraxti östiriladi. K.v.da aholi ziç. Hunarmandçilikda gilam töqiş, kaştaçilik, yoğoç va metall öymakorligi rivojlangan. Iqlim kurortlari bor. Srinagar, Paxalgam va Gulmarg ş.lari turizm markazlaridan. Boburiylar asos solgan Şalimar va Naşat boğlarini köriş uçun turistlar köp keladi. Eng yirik şahri — Srinagar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАШМИР ВОДИЙСИ - Катта Ҳимолай ва Пир-Панжал тоғ тизмалари орасидаги кенг водий, Ҳиндистонда. Узунлиги қарийб 200 км, кенглиги 60 км дан зиёд. Бал. 1600 м га яқин. Кўл кўп, энг каттаси Вулар кўли. Тоғлардан оқиб тушадиган майда дарё ва сойлар водийнинг энг йирик дарёси Жалам (Жҳалам) га (Ҳинд дарёси ирмоғи) қуйилади. Дарёда кема қатнайди. Йўловчиларни ташишда қайиқдан ҳам фойдаланилади. Иқлими мўътадил, янв.нинг ўртача т-раси —Г, июлники 22—23°. Ёзги нам муссон шамолларнинг кириб келишига Пир-Панжал тоғ тизмаси тўсқинлик қилади. Шу сабабли, ёз мавсумида ёғин кам ёғади. Йиллик ёғин ўртача 1000 мм. К. в. тупроғи аллювиал тупроқ. Кенг баргли ўрмонлар, тоғ ён бағирларида игна баргли ўрмонлар бор. Қ.х. экинлари, асосан, шоли ва маккажўхори, шунингдек, зигир, рапс, хантал, қисман буғдой ҳам экилади. К.в.да турли мевалар етиштирилади. Экинзорлар дарё сувидан сугорилади. Мевали боғлар бор. Йилига 180 минг т дан зиёд мева етиштирилади. Заъфарон Ҳиндистонда, асосан, шу ерда экилади. Ипак қурти учун тут дарахти ўстирилади. К.в.да аҳоли зич. Ҳунармандчиликда гилам тўқиш, каштачилик, ёғоч ва металл ўймакорлиги ривожланган. Иқлим курортлари бор. Сринагар, Пахалгам ва Гулмарг ш.лари туризм марказларидан. Бобурийлар асос солган Шалимар ва Нашат боғларини кўриш учун туристлар кўп келади. Энг йирик шаҳри — Сринагар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.