Kaspiyböyi pasttekisligi

Kaspiyböyi pasttekisligi— Şarqiy Yevropa pasttekisligining jan.-şarqi (RF) va Ğarbiy Qozoğistonda joylaşgan. Kaspiy dengizidan şim.da Yalpi Sirt, ğarbda Volgaböyi va Yergeni qirlari, şarqsa Uraloldi va Ustyurt platolari b-n çegaralanadi. Maydoni qariyb 200 ming km2. Yassi tekislik, uning jan. qismi okean sathidan past, şim. qismida bal. 159 m gaça. Pasttekislikda ayrim qirlar kötarilib turadi. Törtlamçi davrda bir neça marta dengiz bosgan va şim.da gilli, qumokli, jan.da qumli yotqiziqlar qoldirgan. Çuqurçalar, qöltiqçalar, qum tillari, soyliklar, jan. da şamol hosil qilgan relyef şakllari, Kaspiy dengizi sohili böylab ber dönglari uçraydi. Iqlimi quruq, kontinental. Yanv.ning örtaça t-rasi şimolda —14°, sohilda —8°, iyulniki şim.da 22°, sohilda 23°. Yiliga jan.-şarqiga 200— 250 mm, şim.-ğar-biga 350 mm yoğin tuşadi, potensial buğlaniş 1000 mm ga yaqin. Tez-tez garmsel esib turadi. Ural, Volga, Terek, Kuma, Katta Uzen, Kiçik Uzen, Uil, Sağiz daryolari oqadi. Şör köllar (Bosqunçoq, Elton va b.) köp. Tuproği oç qönğir, şörtob, şörxok tuproq. Şim. da şuvoq-boşoqli ösimliklar, jan.da şuvoq ösadi. Volga-Axtuba qayirida polizçilik, boğdorçilik, sabzavotçilik rivojlangan. Neft (Emba neft r-ni), köllarda oş tuzi bor. Astraxon qöriqxonasi joylaşgan.