Katafraktlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 228–229-b. — ziyouz.com
Katafraktlar (yun. Kataphraktoi -sovutga öralgan) — 1) qad. xalqlarda maxsus otliq qöşin turi; dastlab forslar, söngra ular orqali makedon va suryoniylar qöşinida paydo bölgan. K. mil. av. 1-ming yillikning 2-yarmida sarmatlar va Örta Osiyoning jan.dagi Parfiya davlatida ham mavjud bölgan. Parfiyaliklar K.dan iborat zarbdor otliq quşini tufayli Rim sarkardasi Krase ustidan mil. av. 53 y. 9 mayda Karri jangiyaa galaba qozonişgan. Rim imperatorlari Adrian va, ayniqsa, Septimiy Sever davrida Rim armiyasida ham joriy etilgan. K. otliq qöşinidagi jangçilarning tanasini tangaçasimon qoplamali sovut, boşlarini sipar dubulğa himoya qilgan. Otlar xam temir yoxud misdan yasalgan tangaçasimon qoplamali sovut b-n himoyalangan. K.ning asosiy qurol-yaroği nayza bölgan. Rim armiyasida xizmat qilayotgan xorijiy suvoriylar, köpinça, klibanariylar (lot. clibanus— sovut) deb atalgan. Konstansiy II davrida (337—360) kaytadan taşkil etilgan; 2) Yunonistonda mil. av. 3-a. boşlarida paydo bölgan yalang sahn — palubali, eşkakçilarni himoyalovçi taxta çetani bor harbiy kema.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАТАФРАКТЛАР (юн. Kataphraktoi -совутга ўралган) — 1) қад. халқларда махсус отлиқ қўшин тури; дастлаб форслар, сўнгра улар орқали македон ва сурёнийлар қўшинида пайдо бўлган. К. мил. ав. 1-минг йилликнинг 2-ярмида сарматлар ва Ўрта Осиёнинг жан.даги Парфия давлатида ҳам мавжуд бўлган. Парфияликлар К.дан иборат зарбдор отлиқ қушини туфайли Рим саркардаси Красе устидан мил. ав. 53 й. 9 майда Карри жангияа галаба қозонишган. Рим императорлари Адриан ва, айниқса, Септимий Север даврида Рим армиясида ҳам жорий этилган. К. отлиқ қўшинидаги жангчиларнинг танасини тангачасимон қопламали совут, бошларини сипар дубулға ҳимоя қилган. Отлар хам темир ёхуд мисдан ясалган тангачасимон қопламали совут б-н ҳимояланган. К.нинг асосий қурол-яроғи найза бўлган. Рим армиясида хизмат қилаётган хорижий суворийлар, кўпинча, клибанарийлар (лот. clibanus— совут) деб аталган. Констанций II даврида (337—360) кайтадан ташкил этилган; 2) Юнонистонда мил. ав. 3-а. бошларида пайдо бўлган яланг саҳн — палубали, эшкакчиларни ҳимояловчи тахта четани бор ҳарбий кема.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.