Katta Andijon kanali
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 233-b. — ziyouz.com
Katta Andijon kanali KATTA ANDIJON KANALI, Buzrukxöja Usmonxöjayev nomidagi Katta Andijon kanali — Farğona vodiysida barpo qilingan yirik suğoriş inşooti. Namangan, Andijon, Farğona viloyatlar qududidan ötadi. Uz. 109,1 km. Boş qismida suv sarfi 300 m3/s (amalda 200 m3/s). Uçqörğon ş. yaqinida Norin daryosidan boşlanadi. Markaziy Farğona böylab Bağdod tumani çegarasiga yetib boradi. Şim. Bağdod kollektoriga taşlama b-n tugaydi. Kanal qurilişida Katta Farğona kanalining çap sohil rostlagiçi suvolgiç boş inşoot tarzida foydalanilgan. Umumiy suğoriş mayd. 140,6 ming ga. Kanalning magistral qismida va tarmoklarida 706 har xil inşootlar (köprik, dyuker, akveduk, quloqlar va h.k.), kanal Qoradaryoni kesib ötiş joyida yirik Çinobod dyukeri qurilgan. 2,5 km masofadagi tezoqar qismi özaniga beton töşama yotqizilgan. Kanal qurilişi 1966 y.da boşlangan va dastlab Markaziy Farğona kanali deb atalgan. 1970 y.da K.A.k. töla işga tuşirilgan. Uning Oxunboboyev (uz. 23 km), Aççiqköl (uz. 22 km), Söx (23 km) tarmoklari suvi Markaziy Farğonadagi eskidan özlaştirilgan va ilgari Katta Farğona kanalidan suğorilgan 80 ming ga yerni va yangi özlaştirilgan 61 ming ga yerni suv b-n ta'minlaydi.
Kanal suvidan Namangan viloyatining Uyçi, Namangan tumanlari (44,0 ming ga); Andijon viloyatining Balikçi, Uluğnor, Şahrixon, Asaka tumanlari (44,6 ming ga); Fargona viloyatining Oxunboboyev, Uçköprik, Bağdod va Rişton tumanlari (52,0 ming ga) ekin maydonlarini suğorişda foydalaniladi. Kanalga 1977 y.da Özbekistonda irrigatsiya qurilişining faol namoyandalaridan biri Buzrukxöja Usmonxöjayev nomi berilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАТТА АНДИЖОН КАНАЛИ, Бузрукхўжа Усмонхўжаев номидаги Катта Андижон канали — Фарғона водийсида барпо қилинган йирик суғориш иншооти. Наманган, Андижон, Фарғона вилоятлар қудудидан ўтади. Уз. 109,1 км. Бош қисмида сув сарфи 300 м3/с (амалда 200 м3/с). Учқўрғон ш. яқинида Норин дарёсидан бошланади. Марказий Фарғона бўйлаб Бағдод тумани чегарасига етиб боради. Шим. Бағдод коллекторига ташлама б-н тугайди. Канал қурилишида Катта Фарғона каналининг чап соҳил ростлагичи суволгич бош иншоот тарзида фойдаланилган. Умумий суғориш майд. 140,6 минг га. Каналнинг магистрал қисмида ва тармокларида 706 ҳар хил иншоотлар (кўприк, дюкер, акведук, қулоқлар ва ҳ.к.), канал Қорадарёни кесиб ўтиш жойида йирик Чинобод дюкери қурилган. 2,5 км масофадаги тезоқар қисми ўзанига бетон тўшама ётқизилган. Канал қурилиши 1966 й.да бошланган ва дастлаб Марказий Фарғона канали деб аталган. 1970 й.да К.А.к. тўла ишга туширилган. Унинг Охунбобоев (уз. 23 км), Аччиқкўл (уз. 22 км), Сўх (23 км) тармоклари суви Марказий Фарғонадаги эскидан ўзлаштирилган ва илгари Катта Фарғона каналидан суғорилган 80 минг га ерни ва янги ўзлаштирилган 61 минг га ерни сув б-н таъминлайди.
Канал сувидан Наманган вилоятининг Уйчи, Наманган туманлари (44,0 минг га); Андижон вилоятининг Баликчи, Улуғнор, Шаҳрихон, Асака туманлари (44,6 минг га); Фаргона вилоятининг Охунбобоев, Учкўприк, Бағдод ва Риштон туманлари (52,0 минг га) экин майдонларини суғоришда фойдаланилади. Каналга 1977 й.да Ўзбекистонда ирригация қурилишининг фаол намояндаларидан бири Бузрукхўжа Усмонхўжаев номи берилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.