Katta Örda
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 243-b. — ziyouz.com
Katta Örda KATTA ÖRDA, Uluğ Örda — Oltin Ördatsan ajralib çiqqan tatarlar davlati (1433—1502). Şim. Qora dengizning şim. sohili va Quyi Volga böyi qududidan iborat bölgan. 1434—59 y.larda Töxtamişnnnt öğli Sayid Ahmad K. Ö. xoni bölgan. K.Ö. tatarlarining asosiy maşğuloti sodda dehqonçilik b-n uyğunlaşib ketgan köçmançi çorvaçilik edi. K.Ö. yaylovlari Volgadan Dneprgaça yoyilib ketgan. K.Ö.da manğit amirlari katta siyosiy mavqeni egallaşgan. Ahmad xonligi davrida (1459—81) K.Ö. vaqtinça kuçaygan, u 1480 y. Rusni kaytadan mögullarga tobe etişga uringan. Rusga qilingan muvaffaqiyatsiz yurişdan söng, Rus davlati uzil-kesil möğullar istibdodidan xalos bölgan. 1486— 91 y.larda Qrim xoni Mengli Garay K.Ö.ga qattiq zarba bergan va 1502 y.da esa uni tugatgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАТТА ЎРДА, Улуғ Ўрда — Олтин Ўрдацан ажралиб чиққан татарлар давлати (1433—1502). Шим. Қора денгизнинг шим. соҳили ва Қуйи Волга бўйи қудудидан иборат бўлган. 1434—59 й.ларда Тўхтамишнннт ўғли Сайид Аҳмад К. Ў. хони бўлган. К.Ў. татарларининг асосий машғулоти содда деҳқончилик б-н уйғунлашиб кетган кўчманчи чорвачилик эди. К.Ў. яйловлари Волгадан Днепргача ёйилиб кетган. К.Ў.да манғит амирлари катта сиёсий мавқени эгаллашган. Аҳмад хонлиги даврида (1459—81) К.Ў. вақтинча кучайган, у 1480 й. Русни кайтадан мўгулларга тобе этишга уринган. Русга қилинган муваффақиятсиз юришдан сўнг, Русь давлати узил-кесил мўғуллар истибдодидан халос бўлган. 1486— 91 й.ларда Қрим хони Менгли Гарай К.Ў.га қаттиқ зарба берган ва 1502 й.да эса уни тугатган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.