Kavşarlaş
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 18-b. — ziyouz.com
Kavşarlaş — qattiq materiallar (pölat, çöyan, şişa, sopol va b.) ni eritilgan kavşar b-n biriktiriş. K. jarayonida erigan kavşar buyumning qismlari orasidagi oraliqni (tirqişni) töldiradi va soviganda qotib tutaş kavşarlangan çok hosil böladi. Payvandlaşyaan farqi K.da kavşar b-n biriktiriladigan buyumning qirralari eritilmaydi. Kavşarlanadigan sirtlar kir va zangdan yaxşilab tozalanadi, tozalangan joyga flyus surkaladi. Flyus sifatida rux xlorid, alyuminiy xlorid, kanifol, borat kislota, bura va b. işlatiladi. Ba'zan, biriktirişni yengillaştiriş uçun K.dan oldin kavşarlanadigan joy qalaylanadi (oqartiriladi). Metallmas materiallarni K.da, oldin ularning sirtlari maxsus moddalar b-n metallanib, söngra kimyoviy faol metallar (mas., titan, sirkoniy, xrom) dan iborat bölgan kavşarlar b-n yoki odatdagi kavşarlar b-n biriktiriladi. Materiallar kavşarlar b-n birga elektr peçlarda, kavşarlagiçlar, gaz gorelkalari, infraqizil hamda lazer nurlari va b. yordamida qizdiriladi. Kavşarlagiç b-n K.da avval kavşarlagiç kavşarlaş lampasi yoki elektr toki b-n qizdiriladi. Kavşarlagiç ning qizigan uçi kavşarga tekkazilsa, kavşar erib, kavşarlagiçga yopişib çiqadi, uçokka surkaladi. Suyuq kavşar çokni töldiradi va tez qotadi. Kavşarlagiç b-n işlaş unumsiz bölgani uçun sanoatda avtomatlaştirilgan K. maşinalari qöllaniladi. Vaznsizlik holatida K.ning istiqboli katta. K. avtomobilsozlik, asbobsozlik, elektronika, radiotexnika va b.da qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАВШАРЛАШ — қаттиқ материаллар (пўлат, чўян, шиша, сопол ва б.) ни эритилган кавшар б-н бириктириш. К. жараёнида эриган кавшар буюмнинг қисмлари орасидаги оралиқни (тирқишни) тўлдиради ва совиганда қотиб туташ кавшарланган чок ҳосил бўлади. Пайвандлашяан фарқи К.да кавшар б-н бириктириладиган буюмнинг қирралари эритилмайди. Кавшарланадиган сиртлар кир ва зангдан яхшилаб тозаланади, тозаланган жойга флюс суркалади. Флюс сифатида рух хлорид, алюминий хлорид, канифол, борат кислота, бура ва б. ишлатилади. Баъзан, бириктиришни енгиллаштириш учун К.дан олдин кавшарланадиган жой қалайланади (оқартирилади). Металлмас материалларни К.да, олдин уларнинг сиртлари махсус моддалар б-н металланиб, сўнгра кимёвий фаол металлар (мас., титан, цирконий, хром) дан иборат бўлган кавшарлар б-н ёки одатдаги кавшарлар б-н бириктирилади. Материаллар кавшарлар б-н бирга электр печларда, кавшарлагичлар, газ горелкалари, инфрақизил ҳамда лазер нурлари ва б. ёрдамида қиздирилади. Кавшарлагич б-н К.да аввал кавшарлагич кавшарлаш лампаси ёки электр токи б-н қиздирилади. Кавшарлагич нинг қизиган учи кавшарга текказилса, кавшар эриб, кавшарлагичга ёпишиб чиқади, учокка суркалади. Суюқ кавшар чокни тўлдиради ва тез қотади. Кавшарлагич б-н ишлаш унумсиз бўлгани учун саноатда автоматлаштирилган К. машиналари қўлланилади. Вазнсизлик ҳолатида К.нинг истиқболи катта. К. автомобилсозлик, асбобсозлик, электроника, радиотехника ва б.да қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.