Keles gil koni
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 290-b. — ziyouz.com
Keles gil koni - Toşkentdan 25 km şim.-ğarbda, Keles daryosining öng sohilida, Qozoğiston Respublikasi hududida joylaşgan. 1948 y.da oçilgan. Tafsiliy razvedka işlari 1958 y.da bajarilgan. Konning aniqlangan zahirasi 20 mln. t. 1951 y.dan oçiq karyer usulida qazib olinadi. K.g.k. da foydali kazilma paleogenning turkiston yarusiga mansub bentonit gilmoyasi qatlamlari bölib, ular olay yarusi kvars qumlari ustida yotadi va neogen yotqiziqlari b-n qoplangan. Bu yotqiziqlar uz. 6 km va eni 2—2,5 km bölgan Qinğiroq braxiantiklinal burmasining qanotlarini taşkil etadi. Foydali qazilma qatlamlarining umumiy qalinligi 45 m. Konda bentonit gilmoyasining 3 turi mavjud. Gilmoya qatlamlarining qalinligi 5 m dan 25 m gaça. Ular bir-biridan qumtoş qatlamçalari b-n ajralgan. Gilmoyaning mineral tarkibini, asosan, montmorillonit, qisman gidroslyuda taşkil etadi. K.g.k. bentonitlari parmalaşda işlatiladigan yuqori sifatli yuvuvçi suyuqlik tayyorlaşda, paxta yoği va vino mahsulotlarini oklaşda adsorbent sifatida, pölat quyiş uçun qoliplar tayyorlaşda boğlovçi material sifatida, qurilişda keramzit, ğişt va b. materiallar i.ç.da keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕЛЕС ГИЛ КОНИ - Тошкентдан 25 км шим.-ғарбда, Келес дарёсининг ўнг соҳилида, Қозоғистон Республикаси ҳудудида жойлашган. 1948 й.да очилган. Тафсилий разведка ишлари 1958 й.да бажарилган. Коннинг аниқланган заҳираси 20 млн. т. 1951 й.дан очиқ карьер усулида қазиб олинади. К.г.к. да фойдали казилма палеогеннинг туркистон ярусига мансуб бентонит гилмояси қатламлари бўлиб, улар олай яруси кварц қумлари устида ётади ва неоген ётқизиқлари б-н қопланган. Бу ётқизиқлар уз. 6 км ва эни 2—2,5 км бўлган Қинғироқ брахиантиклиналь бурмасининг қанотларини ташкил этади. Фойдали қазилма қатламларининг умумий қалинлиги 45 м. Конда бентонит гилмоясининг 3 тури мавжуд. Гилмоя қатламларининг қалинлиги 5 м дан 25 м гача. Улар бир-биридан қумтош қатламчалари б-н ажралган. Гилмоянинг минерал таркибини, асосан, монтмориллонит, қисман гидрослюда ташкил этади. К.г.к. бентонитлари пармалашда ишлатиладиган юқори сифатли ювувчи суюқлик тайёрлашда, пахта ёғи ва вино маҳсулотларини оклашда адсорбент сифатида, пўлат қуйиш учун қолиплар тайёрлашда боғловчи материал сифатида, қурилишда керамзит, ғишт ва б. материаллар и.ч.да кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.