Kelin salom

Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 290–291-b. — ziyouz.com

Kelin salom — nikoh töyi marosimlaridan. K.s. turkiy va b. xalqlarda turli şakllarda uçraydi. Kelin tuşgan kunning ertasiga ertalab kuyovning ota-onasi va yaqinlariga hurmat yuzasidan ötkaziladi. Mahallaning dasturxonçisi yoki K.s.ni boşqaruvçi kelinni yasantirib, yuziga parda yopgan holda hovliga olib çiqadi, qiziq gaplar, hikmatli sözlar, baytlar b-n kelin yoniga keluvçilarga murojaat qilgan. Kelin jim turgança gap kimga qaratilgan bölsa, öşanga qarab ta'zim qilgan. Baland ovoz b-n birinçi bölib, qaynota, söng qaynona nomini aytib K.s. deydi. K.s. kuyov ota-onasidan boşlanib, oiladagi eng kiçik bolalargaça, qöniqöşnilarga ham bağişlangan.

Kelin ta'zim b-n egilib qaynota va qaynonasiga salom qiladi, ular salom javobini berib, kelinning boşiga körmana qöyadilar. Söng kuyovning akaukalari qarindoş va yaqinlari navbat b-n kelib, dasturxonçi qöliga körmana (odatda pul, mato, römol va b.) beradilar. Dasturxonçi ularga kelin nomidan turli sovğalar (kiyimlik, römol, belboğ va b.) topşiradi (yana. q. Bet oçar).

Ad.: Böriyev O., Şoymardonov I., Nasriddinov K,., Özbek oilasi tarixidan, T., 1995.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КЕЛИН САЛОМ — никоҳ тўйи маросимларидан. К.с. туркий ва б. халқларда турли шаклларда учрайди. Келин тушган куннинг эртасига эрталаб куёвнинг ота-онаси ва яқинларига ҳурмат юзасидан ўтказилади. Маҳалланинг дастурхончиси ёки К.с.ни бошқарувчи келинни ясантириб, юзига парда ёпган ҳолда ҳовлига олиб чиқади, қизиқ гаплар, ҳикматли сўзлар, байтлар б-н келин ёнига келувчиларга мурожаат қилган. Келин жим турганча гaп кимга қаратилган бўлса, ўшанга қараб таъзим қилган. Баланд овоз б-н биринчи бўлиб, қайнота, сўнг қайнона номини айтиб К.с. дейди. К.с. куёв ота-онасидан бошланиб, оиладаги энг кичик болаларгача, қўниқўшниларга ҳам бағишланган.

Келин таъзим б-н эгилиб қайнота ва қайнонасига салом қилади, улар салом жавобини бериб, келиннинг бошига кўрмана қўядилар. Сўнг куёвнинг акаукалари қариндош ва яқинлари навбат б-н келиб, дастурхончи қўлига кўрмана (одатда пул, мато, рўмол ва б.) берадилар. Дастурхончи уларга келин номидан турли совғалар (кийимлик, рўмол, белбоғ ва б.) топширади (яна. қ. Бет очар).

Ад.: Бўриев О., Шоймардонов И., Насриддинов К,., Ўзбек оиласи тарихидан, Т., 1995.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.