«Kelinoy»
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 291-b. — ziyouz.com
«Kelinoy» — xalqdostoni; şu nomdagi liro-epik dostonlar turkumi. 19— 20-a.larda yaratilgan. Surxondaryo va Qaşqadaryoda, şuningdek, Tojikiston va Turkmanistonning jan. hududlarida yaşovçi özbeklar örtasida keng tarqalgan. Dastlab naql, rivoyat va termalar sifatida (kiçik epik va xayotiy voqealar asosida) yuzaga kelgan. Keyinçalik yaxlit va mustaqil syujetli doston şaklida kuylangan. «K.»ning bir neça tarixiy davrlarga xos variant va versiyalari bor. Umir baxşining «K.», Qodir Rahim öğlining «Maşaroy-Norğuloy», Rajab baxşi va Buri boxşmlarning «Izzatoy» kabi «K.» dostoni variantlarida boş qahramon (Ke-linoy)ning gözalligi, aql-idroki ta'riflanib, tengsiz nikoh, ba'zi salbiy urf-odatlar qoralangan. Keyinçalik Toş Çorşanba öğli, Umir baxşi, Mamadrayim baxşi (1889—1970), Hazratqul Xudoyberdi öğli, Çori Xöjamberdi öğli, Zohir Qöçqor öğli va b. baxşilar yaratgan «Oyşa», «Toşgul», «Oytoşgul», «Xonsuluv», «Oysihat» va «K.» turkumidagi boşqa dostonlarda xotin-qizlar erki va xalq ozodligi masalalari ilgari surilgan. «K.» turkumida hoz. ham dostonlar yaratilmoqda va ijro etilmoqsa. Ad.: Ke-linoy, T., 1962.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«КЕЛИНОЙ» — халқдостони; шу номдаги лиро-эпик достонлар туркуми. 19— 20-а.ларда яратилган. Сурхондарё ва Қашқадарёда, шунингдек, Тожикистон ва Туркманистоннинг жан. ҳудудларида яшовчи ўзбеклар ўртасида кенг тарқалган. Дастлаб нақл, ривоят ва термалар сифатида (кичик эпик ва хаётий воқеалар асосида) юзага келган. Кейинчалик яхлит ва мустақил сюжетли достон шаклида куйланган. «К.»нинг бир неча тарихий даврларга хос вариант ва версиялари бор. Умир бахшининг «К.», Қодир Раҳим ўғлининг «Машарой-Норғулой», Ражаб бахши ва Бури бохшмларнинг «Иззатой» каби «К.» достони вариантларида бош қаҳрамон (Ке-линой)нинг гўзаллиги, ақл-идроки таърифланиб, тенгсиз никоҳ, баъзи салбий урф-одатлар қораланган. Кейинчалик Тош Чоршанба ўғли, Умир бахши, Мамадрайим бахши (1889—1970), Ҳазратқул Худойберди ўғли, Чори Хўжамберди ўғли, Зоҳир Қўчқор ўғли ва б. бахшилар яратган «Ойша», «Тошгул», «Ойтошгул», «Хонсулув», «Ойсиҳат» ва «К.» туркумидаги бошқа достонларда хотин-қизлар эрки ва халқ озодлиги масалалари илгари сурилган. «К.» туркумида ҳоз. ҳам достонлар яратилмоқда ва ижро этилмоқца. Ад.: Ке-линой, Т., 1962.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.