Keltirma tuproqlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 291–292-b. — ziyouz.com
Keltirma tuproqlar KELTIRMA TUPROQLAR, yuvib keltirilgan tuproqlar — qiya, nişab yerlar etagida, soy va yirik jarliklar tubila töplanib hosil bölgan tuproqlar. Suğoriş, atmosfera yoğinlari va erigan qor suvlari nişab yerlardan ustki qatlamdagi unumdor tuproqlarni yuvib, suv oqimi tezligi suslaşadigan etaklarga qadar oqizib ketadi. K.t.ning rangi töq bölib, çirindi, azot, fosfor, kaliy va b. Oziq elementlariga boy. Ularning unumdor qatlami (gumusli gorizont) tekislikdagi yerlarnikiga nisbatan qalinroq. Ulardan yuqoriroqsa joylaşgan yuvilgan tuproqlarga Karaganda granulometrik tarkibi oğirroq, karbonatli katlamning ustki qismi sernam. Ammonifikatsiyalovçi, spora hosil qiluvçi va b. bakteriyalarga boy.
Ekinlar K.t.da yaxşi usadi. K.t.ning meliorativ holatini yaxşilaş uçun suğoriş va öğit meyorlarini tabaqalaştirib (yuvilgan tuproqlarga nisbatan kam mikdorda suv va öğit) beriş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕЛТИРМА ТУПРОҚЛАР, ювиб келтирилган тупроқлар — қия, нишаб ерлар этагида, сой ва йирик жарликлар тубила тўпланиб ҳосил бўлган тупроқлар. Суғориш, атмосфера ёғинлари ва эриган қор сувлари нишаб ерлардан устки қатламдаги унумдор тупроқларни ювиб, сув оқими тезлиги суслашадиган этакларга қадар оқизиб кетади. К.т.нинг ранги тўқ бўлиб, чиринди, азот, фосфор, калий ва б. Озиқ элементларига бой. Уларнинг унумдор қатлами (гумусли горизонт) текисликдаги ерларникига нисбатан қалинроқ. Улардан юқорироқца жойлашган ювилган тупроқларга Караганда гранулометрик таркиби оғирроқ, карбонатли катламнинг устки қисми сернам. Аммонификацияловчи, спора ҳосил қилувчи ва б. бактерияларга бой.
Экинлар К.т.да яхши усади. К.т.нинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш учун суғориш ва ўғит меъёрларини табақалаштириб (ювилган тупроқларга нисбатан кам микдорда сув ва ўғит) бериш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.