Kema dvigateli
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 294-b. — ziyouz.com
Kema dvigateli — kemaning harakatlanişini (asosiy) yoki uning elektr generatorlari, nasoslari, ventilyatorlari va b.ni işlatişni (yordamçi) ta'minlaydigan qurilma. Dastlabki K.d. buğmaşinasi bölgan. Hozir dizel, buğ turbinasi va gaz turbinasi K. d. bölib xizmat qiladi. Köpinça, turli tipdagi kemalarda dizellar (asosii va yordamçi dvigatel) lardan foydalaniladi. Bu esa barça tipdagi K. d. içida eng tejamlisi hisoblanadi. Buğ turbinalari yirik tankerlar, gaz va konteyner taşigiçlar, yadro kuç qurilmali kemalar va b.da, gaz turbinalari harbiy kemalar, suv osti qanotli, havo yostiğida harakatlanadigan kemalarda asosiy dvigatel sifatida qöllaniladi. Kema harakatlantirgiçini işlatiş uçun asosiy K. d. eşkak vinti b-n bevosita yoki reduktor orqali biriktiriladi. Ba'zi kemalarda K. d. eşkak vintining asosiy generatori va elektr dvigateli b-n elektrik tutaştirilgan. Kiçik kemalarda K. d. bir vaqtda eşkak vintini ham, elektr generatorini ham aylantiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕМА ДВИГАТЕЛИ — кеманинг ҳаракатланишини (асосий) ёки унинг электр генераторлари, насослари, вентиляторлари ва б.ни ишлатишни (ёрдамчи) таъминлайдиган қурилма. Дастлабки К.д. буғмашинаси бўлган. Ҳозир дизель, буғ турбинаси ва газ турбинаси К. д. бўлиб хизмат қилади. Кўпинча, турли типдаги кемаларда дизеллар (асосии ва ёрдамчи двигател) лардан фойдаланилади. Бу эса барча типдаги К. д. ичида энг тежамлиси ҳисобланади. Буғ турбиналари йирик танкерлар, газ ва контейнер ташигичлар, ядро куч қурилмали кемалар ва б.да, газ турбиналари ҳарбий кемалар, сув ости қанотли, ҳаво ёстиғида ҳаракатланадиган кемаларда асосий двигатель сифатида қўлланилади. Кема ҳаракатлантиргичини ишлатиш учун асосий К. д. эшкак винти б-н бевосита ёки редуктор орқали бириктирилади. Баъзи кемаларда К. д. эшкак винтининг асосий генератори ва электр двигатели б-н электрик туташтирилган. Кичик кемаларда К. д. бир вақтда эшкак винтини ҳам, электр генераторини ҳам айлантиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.