Kendir
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 303-b. — ziyouz.com
Kendir KENDIR, qizilquray (Trachomitum) — kendirdoşlar oilasiga mansub köp yillik tolali ösimlik. Jan. Yevropa va Osiyoda 6 turi ösadi. Tolasi poyaning floemasida. Ildizpoyasi köp yillik, yer usti poyalari bir yillik, silliq. Barglari, asosan, naştarsimon, guli mayda, puşti. Uning tolali K. (T. Apocynum cannabinum) turi dorivor ösimlik, uruğida 0,5% gaça yurak glikozidlari (simarin) bor, poyasi pöstloğidan olingan toladan arqon işlab çiqariladi. Ildizpoyasi va ildizini bölib, erta bahorda ekiladi. Tola oliş uçun Venetsiya K.i istiqbolli hisoblanadi (poyasi pöstloğidan 10% gaça tola çiqadi). Tajriba ekinlarida quruq poya böyiça xrsildorlik 20—25 s/ga. Özbekistonda Toşkent ş. yaqinida 1930-y.larda yangi ekin tarzida yigiriladigan tola olinadigan K.ni örganiş böyiça i.t. st-yasi taşkil etilgan (q. Lub tolali ekinlar tajriba stansiyasi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕНДИР, қизилқурай (Trachomitum) — кендирдошлар оиласига мансуб кўп йиллик толали ўсимлик. Жан. Европа ва Осиёда 6 тури ўсади. Толаси поянинг флоэмасида. Илдизпояси кўп йиллик, ер усти поялари бир йиллик, силлиқ. Барглари, асосан, наштарсимон, гули майда, пушти. Унинг толали К. (Т. Apocynum cannabinum) тури доривор ўсимлик, уруғида 0,5% гача юрак гликозидлари (цимарин) бор, пояси пўстлоғидан олинган толадан арқон ишлаб чиқарилади. Илдизпояси ва илдизини бўлиб, эрта баҳорда экилади. Тола олиш учун Венеция К.и истиқболли ҳисобланади (пояси пўстлоғидан 10% гача тола чиқади). Тажриба экинларида қуруқ поя бўйича хрсилдорлик 20—25 ц/га. Ўзбекистонда Тошкент ш. яқинида 1930-й.ларда янги экин тарзида йигириладиган тола олинадиган К.ни ўрганиш бўйича и.т. ст-яси ташкил этилган (қ. Луб толали экинлар тажриба станцияси).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.