Kengurular
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 302-b. — ziyouz.com
Kengurular (Macropododae) — xaltali sut emizuvçilar oilasi. Tanasining uz. 25—160 sm, dumi 15—105 sm, ogirligi 1,5—90 kg. 55 taça turni birlaştirgan 15—17 uruği bor. Avstraliya qit'asida, Yangi Gvineya va Tasmaniya o.larida. Bismark arxipelagida tarqalgan. Yangi Zelandiyada iqlimlaştirilgan. Ayrim turlarining dumi kuçli rivojlangan. Orqa oyoqlari oldingisiga nisbatan uzun va kuçli; birinçi barmoği yöq, 2- va 3-barmoqlari orasida teri pardasi bor. Muskus kengurusi (Hypsiprymnodon mosehatus), vallabi (Wallabia bicolor), çigan kenguru (Macropus gidantica) va b. keng tarqalgan. Aksariyat sakrab (13 m gaça uzunlikka), soatiga 50 km gaça tezlikda harakat qiladi. Dumi yordamida muvozanat saqlaydi. Köpçilik turlari yerda yaşaydi. Ösimlikxör. Yiliga bir marta bolalaydi. Böğozlik davri 30—40 kun. 1—2 ta jiş bola (gigant kenguru bolasi 3 sm ça) tuğadi. Bolasi urğoçisining qorin xaltasida 6—8 oy yaşaydi. Ayrim turlarining soni köp bölib, q.x.ga ziyon keltiradi. Bir qança turlari göşti, möynasi uçun ovlanadi; fermalarda boqiladi. Bir neça turining soni qisqarib bormoqda. 9 turi Xalqaro Kizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕНГУРУЛАР (Macropododae) — халтали сут эмизувчилар оиласи. Танасининг уз. 25—160 см, думи 15—105 см, огирлиги 1,5—90 кг. 55 тача турни бирлаштирган 15—17 уруғи бор. Австралия қитъасида, Янги Гвинея ва Тасмания о.ларида. Бисмарк архипелагида тарқалган. Янги Зеландияда иқлимлаштирилган. Айрим турларининг думи кучли ривожланган. Орқа оёқлари олдингисига нисбатан узун ва кучли; биринчи бармоғи йўқ, 2- ва 3-бармоқлари орасида тери пардаси бор. Мускус кенгуруси (Hypsiprymnodon mosehatus), валлаби (Wallabia bicolor), чиган кенгуру (Macropus gidantica) ва б. кенг тарқалган. Аксарият сакраб (13 м гача узунликка), соатига 50 км гача тезликда ҳаракат қилади. Думи ёрдамида мувозанат сақлайди. Кўпчилик турлари ерда яшайди. Ўсимликхўр. Йилига бир марта болалайди. Бўғозлик даври 30—40 кун. 1—2 та жиш бола (гигант кенгуру боласи 3 см ча) туғади. Боласи урғочисининг қорин халтасида 6—8 ой яшайди. Айрим турларининг сони кўп бўлиб, қ.х.га зиён келтиради. Бир қанча турлари гўшти, мўйнаси учун овланади; фермаларда боқилади. Бир неча турининг сони қисқариб бормоқда. 9 тури Халқаро Кизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.