Kenotron
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 310-b. — ziyouz.com
Kenotron (yun. kenos — böş va elektron) — asosan, sanoat çastotali özgaruvçan tokni töğrilaş (özgarmas tokka aylantiriş) uçun möljallangan elektr-vakuumli qurilma (diod, lampa). Past va yuqori voltli turlari bor. Past voltli K. anodidati yöl qöyiladigan teskari kuçlaniş 2 kv gaça, töğri tok kuçi bir neça amperta teng; yuqori voltli K.da teskari kuçlaniş 100 kV gaça, töğri tok kuçi 500 mA gaça böladi. Birinçisida çöğlanma katod, qoraytirilgan yoki xiralaştirilgan anodlar (köpinça 2 ta), ikkinçisida oksidlangan katod va qoraytirilgan anod (bitta) böladi. K.da çöğlama katod qizib elektronlar çiqargani tufayli u tokni faqat bir yönalişda ötkazadi. Katodi çöğlanmaydigan K.da faollaşgan katoddagi avtoemissiya (elektronlar çiqariş) hisobiga tok ötadi. K. radiopriyomniklar, kuçaytiriş va ölçaş apparatlari, rentgen qurilmalari va asboblardagi töğrilagiçlar (özgaruvçan tokni özgarmas tokka aylantiruvçi qurilmalar) da qöllaniladi. Yarimötkazgiçlar texnikasi taraqqiy etişi munosabati b-n past voltli K. örniga yarimötkazgiçli diodlar işlatila boşladi. Yuqori voltli K.lar hozir ham qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕНОТРОН (юн. kenos — бўш ва электрон) — асосан, саноат частотали ўзгарувчан токни тўғрилаш (ўзгармас токка айлантириш) учун мўлжалланган электр-вакуумли қурилма (диод, лампа). Паст ва юқори вольтли турлари бор. Паст вольтли К. анодидати йўл қўйиладиган тескари кучланиш 2 кв гача, тўғри ток кучи бир неча амперта тенг; юқори вольтли К.да тескари кучланиш 100 кВ гача, тўғри ток кучи 500 мА гача бўлади. Биринчисида чўғланма катод, қорайтирилган ёки хиралаштирилган анодлар (кўпинча 2 та), иккинчисида оксидланган катод ва қорайтирилган анод (битта) бўлади. К.да чўғлама катод қизиб электронлар чиқаргани туфайли у токни фақат бир йўналишда ўтказади. Катоди чўғланмайдиган К.да фаоллашган катоддаги автоэмиссия (электронлар чиқариш) ҳисобига ток ўтади. К. радиоприёмниклар, кучайтириш ва ўлчаш аппаратлари, рентген қурилмалари ва асбоблардаги тўғрилагичлар (ўзгарувчан токни ўзгармас токка айлантирувчи қурилмалар) да қўлланилади. Яримўтказгичлар техникаси тараққий этиши муносабати б-н паст вольтли К. ўрнига яримўтказгичли диодлар ишлатила бошлади. Юқори вольтли К.лар ҳозир ҳам қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.