Kent
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 311-b. — ziyouz.com
Kent (suğdça — uy, xonadon) — ilk va örta asrlarda Turonzaminda joy nomi. Suğd | yozuvi va arab geograflari asarlarida kat, k a s , k a n d , «Devonu luğotit turk»da kend, ken şaklida keltirilgan bölib, dastlab bir yoki bir neça oila yaşaydigan, atrofi devor b-n öralgan hovlini ang-latgan. Oila yoxud jamoa boşliği esa kadxudo (katxudo) deb atalgan. Keyinçalik K. joy (qişloq, şa\ar) nomlarining tarkibiy qismiga aylangan. Şarqiy Turkiston va Eronda ham ba'zi joy nomlari tarkibida K. birikmasi mavjud. Mahalliy hamda arab tarixçi va geograflarining asarlarida, çunonçi Najmuddin an-Nasafiyning «Al-Qand fiy zikri ulamoi Samarkand» [«Samarqand ulamolari xotirasiga doyr qand(dek şirin kitob)»] kitobida Axsikas, Şaljiykas, Kabuzanjakas, Yorkas, Banokas, Boykand, Siyrakas kabi köplab qişloq va şahar nomlari qayd etilgan. Ibn Havqalning «Masolik ul-mamolik» asarida esa 40 dan ortik, K. birikmasiga ega joy nomlari keltirilgan. Tarkibida K. sözining yuqorida zikr etilgan turli şakllari mavjud qişloq va şaharlar hozir ham saqlanib qolgan. Mac, Toşkent, Piskent, Vobkent, Panjikent, Çimkent, Mankent, Yorkend.
Ad.: Mahmud Koşğariy, Devonu luğotit turk, 1—3-j., T., 1960—63; Najmuddin an-Nasafiy, Al-Qand fiy zikri ulamoi Samarqand, T., 2001.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕНТ (суғдча — уй, хонадон) — илк ва ўрта асрларда Туронзаминда жой номи. Суғд | ёзуви ва араб географлари асарларида кат, к а с , к а н д , «Девону луғотит турк»да кенд, кэн шаклида келтирилган бўлиб, дастлаб бир ёки бир неча оила яшайдиган, атрофи девор б-н ўралган ҳовлини анг-латган. Оила ёхуд жамоа бошлиғи эса кадхудо (катхудо) деб аталган. Кейинчалик К. жой (қишлоқ, ша\ар) номларининг таркибий қисмига айланган. Шарқий Туркистон ва Эронда ҳам баъзи жой номлари таркибида К. бирикмаси мавжуд. Маҳаллий ҳамда араб тарихчи ва географларининг асарларида, чунончи Нажмуддин ан-Насафийнинг «Ал-Қанд фий зикри уламои Самарканд» [«Самарқанд уламолари хотирасига дойр қанд(дек ширин китоб)»] китобида Ахсикас, Шалжийкас, Кабузанжакас, Йоркас, Банокас, Бойканд, Сийракас каби кўплаб қишлоқ ва шаҳар номлари қайд этилган. Ибн Ҳавқалнинг «Масолик ул-мамолик» асарида эса 40 дан ортик, К. бирикмасига эга жой номлари келтирилган. Таркибида К. сўзининг юқорида зикр этилган турли шакллари мавжуд қишлоқ ва шаҳарлар ҳозир ҳам сақланиб қолган. Mac, Тошкент, Пискент, Вобкент, Панжикент, Чимкент, Манкент, Ёркенд.
Ад.: Маҳмуд Кошғарий, Девону луғотит турк, 1—3-ж., Т., 1960—63; Нажмуддин ан-Насафий, Ал-Қанд фий зикри уламои Самарқанд, Т., 2001.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.