Keratofir
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 318-b. — ziyouz.com
Keratofir (yun. keras — şox, muguz, porhyreos — töq qizil rang) — paleotip körinişdagi porfirli effuziv yoki tomir körinişidagi nordon toğ jinsi. Ikkilamçi jarayonlar ta'sirida özgargan. Kulrang, oç yaşil, qizğiş-binafşa, ba'zan qönğir rangda böladi. Porfirli donaçalar albit, goho anortoklaz, diopsid va biotitdan iborat. Diopsid va biotit köpinça özgarib xloritga aylanadi. Kvarsli, ortoklazli va b. turdagi K.lar mavjud. Kvarsli porfir, diabaz va spilit toğ jinslari b-n birga uçraydi. Köpinça qayta kristallanişga uçraydi hamda kvars va albitning globu-lyar ösimtalari hosil böladi. Mikroskop ostida işqorli dala şpati mikrolitlaridan taşkil topganligi körinadi. Xorijda Germaniya, Çexiya, Polşa, Norvegiya, Şvetsiya, AQŞ, RFda (Sibir, Jan. Ural), şuningdek, Kavkaz, Qrimda bor. Özbekistonda Qurama, Tomdi toğlarida uçraydi. Binolarni içki körinişi, metro st-yalari va yodgorliklarni bezaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕРАТОФИР (юн. keras — шох, мугуз, porhyreos — тўқ қизил ранг) — палеотип кўринишдаги порфирли эффузив ёки томир кўринишидаги нордон тоғ жинси. Иккиламчи жараёнлар таъсирида ўзгарган. Кулранг, оч яшил, қизғиш-бинафша, баъзан қўнғир рангда бўлади. Порфирли доначалар альбит, гоҳо анортоклаз, диопсид ва биотитдан иборат. Диопсид ва биотит кўпинча ўзгариб хлоритга айланади. Кварцли, ортоклазли ва б. турдаги К.лар мавжуд. Кварцли порфир, диабаз ва спилит тоғ жинслари б-н бирга учрайди. Кўпинча қайта кристалланишга учрайди ҳамда кварц ва альбитнинг глобу-ляр ўсимталари ҳосил бўлади. Микроскоп остида ишқорли дала шпати микролитларидан ташкил топганлиги кўринади. Хорижда Германия, Чехия, Польша, Норвегия, Швеция, АҚШ, РФда (Сибирь, Жан. Урал), шунингдек, Кавказ, Қримда бор. Ўзбекистонда Қурама, Томди тоғларида учрайди. Биноларни ички кўриниши, метро ст-ялари ва ёдгорликларни безашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.