Kesson kasalligi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 324–325-b. — ziyouz.com
Kesson kasalligi - asosan, kessondan çiqqaç va ğavvoslik işlarini bajargaç, dekompressiya ( yuqori bosimdan birmunça past bosimli muhitga asta-sekin ötiş) qoidalari buzilişidan kelib çiqadigan kasallik hola-ti, dekompressiyey kasalliklardan. Kasb kasalligi hisoblanib, asosan, kessonda işlovçilarda uçraydi. Ança yuqori bosimli muhitdan birmunça past bosimli muhitga birdan ötilganda töqimalarda erigan azot pufak-pufak bölib ajralib çiqib, qon tomirlarda emboliya hosil böladi. Emboliyaning örniga, ya'ni qayerda joylaşganiga qarab kasallik belgilari turliça böladi. Ötkir K. k.da badan qiçi-şadi, böğim va muskullar oğriydi (yengil şakli); bemorning boşi aylanadi, oğriydi, korni dam böladi, quloği şanğillaydi, qayt qiladi, muvozanat saqlay olmaydi (örtaça oğir şakli); ba'zan nutq buziladi, köz körmay qoladi, bemor huşdan ketadi, falajlanadi, miokard yoki öpka infarkti (oğir şakli) kuzatiladi. Hayot uçun muhim a'zolarga köplab pufakçalar töplanişi, hatto ölim sodir bölişi mumkin. Surunkali K. k. sekin-asta rivojlanadi yoki kasallikning ötkir davridan keyin yuzaga keladi, bunda böğim va suyaklar, şuningdek, orqa miya, eşitiş a'zolari zararlanadi, miokard distrofiyasi va b. noxuş holatlar röy beradi. Kasallikning oldini oliş uçun dekompressiya qoidalariga amal qiliş, ya'ni yuqori bosimli muhitdan quyi bosimli muhitga asta-sekin ötiş talab etiladi. Davosi: bemorni «davo şlyuzi»ga joylaştiriladi, undan çiqqaç, yurak faoliyatini yaxşilaydigan dori-darmonlar, issiq muolajalar buyuriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕССОН КАСАЛЛИГИ - асосан, кессондан чиққач ва ғаввослик ишларини бажаргач, декомпрессия ( юқори босимдан бирмунча паст босимли муҳитга аста-секин ўтиш) қоидалари бузилишидан келиб чиқадиган касаллик ҳола-ти, декомпрессией касалликлардан. Касб касаллиги ҳисобланиб, асосан, кессонда ишловчиларда учрайди. Анча юқори босимли муҳитдан бирмунча паст босимли муҳитга бирдан ўтилганда тўқималарда эриган азот пуфак-пуфак бўлиб ажралиб чиқиб, қон томирларда эмболия ҳосил бўлади. Эмболиянинг ўрнига, яъни қаерда жойлашганига қараб касаллик белгилари турлича бўлади. Ўткир К. к.да бадан қичи-шади, бўғим ва мускуллар оғрийди (енгил шакли); беморнинг боши айланади, оғрийди, корни дам бўлади, қулоғи шанғиллайди, қайт қилади, мувозанат сақлай олмайди (ўртача оғир шакли); баъзан нутқ бузилади, кўз кўрмай қолади, бемор ҳушдан кетади, фалажланади, миокард ёки ўпка инфаркти (оғир шакли) кузатилади. Ҳаёт учун муҳим аъзоларга кўплаб пуфакчалар тўпланиши, ҳатто ўлим содир бўлиши мумкин. Сурункали К. к. секин-аста ривожланади ёки касалликнинг ўткир давридан кейин юзага келади, бунда бўғим ва суяклар, шунингдек, орқа мия, эшитиш аъзолари зарарланади, миокард дистрофияси ва б. нохуш ҳолатлар рўй беради. Касалликнинг олдини олиш учун декомпрессия қоидаларига амал қилиш, яъни юқори босимли муҳитдан қуйи босимли муҳитга аста-секин ўтиш талаб этилади. Давоси: беморни «даво шлюзи»га жойлаштирилади, ундан чиққач, юрак фаолиятини яхшилайдиган дори-дармонлар, иссиқ муолажалар буюрилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.