Kigiz
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 337-b. — ziyouz.com
Kigiz KIGIZ, namat — 1) uy jihozi; kigizçilikda jundan bosib tayyorlanadigan qalin, pişiq töşama, palos. Şarkda, xususan, Örta Osiyo va Qozoğistonda qadimdan ma'lum. Aksariyat çorvaçilik rivojlangan mintaqalarda qöyning junidan bosiladi. Guldor (naqş mujassamoti yulduz, romb, qöçqor şoxi, bulut va b.) va gulsiz sidirğa, ran giga köra, oq K., qora K., qizğiş K. va h.k. xillari böladi. Ayniqsa, qalin va ziç bosilgan oq K. qadrlangan. K.dan, asosan, töşama sifatida (gilam, palos örnida) foydalaniladi. Yana, şuningdek, ötovlarni öraşda, qalpoq, telpak tikişda mayu örnida ham işlatiladi; 2) texnikada — qistirma, ziçlagiç, issiqlik va tovuş izolyatsiya materiali. Jundan, möyna çiqindilarini bosib yoki mineral paxta b-n boğlovçi modda (bitum) ni biriktirib va issiqlik işlovi berib hosil qilinadi. Lenta, plastina, tayyor detal körinişida işlab çiqariladi. K.dan avtomobillar, traktorlar, samolyotlar uçun sal-niklar, qistirmalar, amortizatorlar tayyorlanadi. Qogoz maşinalari, musiqa asboblarida işlatiladi; 3) qurilişda issiqlik va tovuş ötkazmaydigan material sifatida devorlar orasiga qöyiladi, quvurlar öraladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИГИЗ, намат — 1) уй жиҳози; кигизчиликда жундан босиб тайёрланадиган қалин, пишиқ тўшама, палос. Шаркда, хусусан, Ўрта Осиё ва Қозоғистонда қадимдан маълум. Аксарият чорвачилик ривожланган минтақаларда қўйнинг жунидан босилади. Гулдор (нақш мужассамоти юлдуз, ромб, қўчқор шохи, булут ва б.) ва гулсиз сидирға, ран гига кўра, оқ К., қора К., қизғиш К. ва ҳ.к. хиллари бўлади. Айниқса, қалин ва зич босилган оқ К. қадрланган. К.дан, асосан, тўшама сифатида (гилам, палос ўрнида) фойдаланилади. Яна, шунингдек, ўтовларни ўрашда, қалпоқ, телпак тикишда маю ўрнида ҳам ишлатилади; 2) техникада — қистирма, зичлагич, иссиқлик ва товуш изоляция материали. Жундан, мўйна чиқиндиларини босиб ёки минерал пахта б-н боғловчи модда (битум) ни бириктириб ва иссиқлик ишлови бериб ҳосил қилинади. Лента, пластина, тайёр деталь кўринишида ишлаб чиқарилади. К.дан автомобиллар, тракторлар, самолётлар учун саль-никлар, қистирмалар, амортизаторлар тайёрланади. Қогоз машиналари, мусиқа асбобларида ишлатилади; 3) қурилишда иссиқлик ва товуш ўтказмайдиган материал сифатида деворлар орасига қўйилади, қувурлар ўралади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.