Kimmeriylar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 375-b. — ziyouz.com
Kimmeriylar (ossuriyça gimirrai— xalq; yun. kimmerioi) — qad. köçmançi qabilalar ittifoqi. Eron podşolari yozuvlarining akkadça varianti K.ni Turkiston (hoz. Özbekiston) ning ğarbida yaşagan saklar deb tuşuntiradi. Ular Ökuz (Amudaryo)ning şim. da yaşaşgan. Ossuriya manbalari K.ning 3 dohiysi: Teuşpa, Tugdamme (yun. Ligdamis) va Sandaksatra nomlarini keltirgan. Mil. av. 700 y.da K. Rossiyaning jan.ga bostirib kirişgan. Gerodot va b. tarixçilarning yozişiça, K. Qora Kimmeriylar. Klazomen (Ioniya) dan topilgan sarqofadagi tasvir (mil. av. 6-a.) dengizning şim. sohillaridan Frakiyagaça bölgan hududda yaşagan va bu yerlardan skiflar tomonidan quvib çiqarilgan, biroq yunon tarixçi va geograflari köpinça K. b-n skiflarni (ular qabiladoş bölgani uçun) çalkaştirib yozişgan. Mil. av. 7-a.da bu yerdan Kiçik Osiyoga ötib Frigiyani (taxm. 675) va Lidiyaning poytaxti Sardi (652) ni, taxm. mil. av. 623 y. Kiaksarning Midiya podşoligini zabt etganlar. Mil. av. taxm. 600 y. K.ni Lidiya podşosi Aliatt tor-mor keltirgan. Keyinçalik Kiçik Osiyodagi mahalliy aholi b-n aralaşib ketgan. K.dan qolgan moddiy madaniyat yodgorliklarini arxeologlar, odatda, Katakomba madaniyati b-n boğlaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИММЕРИЙЛАР (оссурийча gimirrai— халқ; юн. kimmerioi) — қад. кўчманчи қабилалар иттифоқи. Эрон подшолари ёзувларининг аккадча варианти К.ни Туркистон (ҳоз. Ўзбекистон) нинг ғарбида яшаган саклар деб тушунтиради. Улар Ўкуз (Амударё)нинг шим. да яшашган. Оссурия манбалари К.нинг 3 доҳийси: Теушпа, Тугдамме (юн. Лигдамис) ва Сандаксатра номларини келтирган. Мил. ав. 700 й.да К. Россиянинг жан.га бостириб киришган. Геродот ва б. тарихчиларнинг ёзишича, К. Қора Киммерийлар. Клазомен (Иония) дан топилган сарқофадаги тасвир (мил. ав. 6-а.) денгизнинг шим. соҳилларидан Фракиягача бўлган ҳудудда яшаган ва бу ерлардан скифлар томонидан қувиб чиқарилган, бироқ юнон тарихчи ва географлари кўпинча К. б-н скифларни (улар қабиладош бўлгани учун) чалкаштириб ёзишган. Мил. ав. 7-а.да бу ердан Кичик Осиёга ўтиб Фригияни (тахм. 675) ва Лидиянинг пойтахти Сарди (652) ни, тахм. мил. ав. 623 й. Киаксарнинг Мидия подшолигини забт этганлар. Мил. ав. тахм. 600 й. К.ни Лидия подшоси Алиатт тор-мор келтирган. Кейинчалик Кичик Осиёдаги маҳаллий аҳоли б-н аралашиб кетган. К.дан қолган моддий маданият ёдгорликларини археологлар, одатда, Катакомба маданияти б-н боғлайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.