Kimyoviy texnologiya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 368–369-b. — ziyouz.com
Kimyoviy texnologiya - tabi iy xom aşyo, sanoat çiqindilari, şuningdek, sintetik yarim mahsulotlarni kimyoviy yöl b-n qayta işlab, iste'mol mahsulotlari va i.ç. vositalariga aylantirişning iqtisodiy va ekologik jihatdan qulay usullari va jarayonlari haqidagi fan. I.ç. usullari va jarayonlarining fizik-kimyoviy şaroitlarini tekşiriş, texnologik jarayonlarning sxemalarini işlab çiqiş, asbob va uskunalarning tuzilişi va ularni tayyorlaş uçun zarur materiallarni aniqlaş K.t. ning vazifasidir. Har qanday K.t. jarayonining asosiy elementlari — xom aşyo, energiya, asbob va uskunalardir. Kimyo, metallurgiya, quriliş materiallari, yoqilği, töqimaçilik, kön, oziq-ovqat va b. sanoat tarmoqlarida K.t. usullaridan foydalaniladi. Bundan taşqari, i.ç. usullari va jarayonlarining umumiy, muhim asoslari va qonuniyatlarini örganadigan umumiy K.t. ham mavjud. K.t. tayyor mahsulot oliş maqsadida xom aşyo va yarim mahsulotni tayyorlaş, uning holati, xossalari, şaklini ma'lum i.ç. vositalari yordamida özgartiriş usullari va jarayonlarini örganadi. K.t. anorganiq moddalar texnologiyasi (kislota, işqor, soda, tuz, mineral öğitlar va b. sanoati) va organiq moddalar texnologiyasi (sintetik kauçuk, plastmassa, kimyoviy tolalar, böyagiç moddalar, spirt, organiq kislotalar va b. sanoati) ga bölinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИМЁВИЙ ТЕХНОЛОГИЯ - таби ий хом ашё, саноат чиқиндилари, шунингдек, синтетик ярим маҳсулотларни кимёвий йўл б-н қайта ишлаб, истеъмол маҳсулотлари ва и.ч. воситаларига айлантиришнинг иқтисодий ва экологик жиҳатдан қулай усуллари ва жараёнлари ҳақидаги фан. И.ч. усуллари ва жараёнларининг физик-кимёвий шароитларини текшириш, технологик жараёнларнинг схемаларини ишлаб чиқиш, асбоб ва ускуналарнинг тузилиши ва уларни тайёрлаш учун зарур материалларни аниқлаш К.т. нинг вазифасидир. Ҳар қандай К.т. жараёнининг асосий элементлари — хом ашё, энергия, асбоб ва ускуналардир. Кимё, металлургия, қурилиш материаллари, ёқилғи, тўқимачилик, кўн, озиқ-овқат ва б. саноат тармоқларида К.т. усулларидан фойдаланилади. Бундан ташқари, и.ч. усуллари ва жараёнларининг умумий, муҳим асослари ва қонуниятларини ўрганадиган умумий К.т. ҳам мавжуд. К.т. тайёр маҳсулот олиш мақсадида хом ашё ва ярим маҳсулотни тайёрлаш, унинг ҳолати, хоссалари, шаклини маълум и.ч. воситалари ёрдамида ўзгартириш усуллари ва жараёнларини ўрганади. К.т. анорганиқ моддалар технологияси (кислота, ишқор, сода, туз, минерал ўғитлар ва б. саноати) ва органиқ моддалар технологияси (синтетик каучук, пластмасса, кимёвий толалар, бўягич моддалар, спирт, органиқ кислоталар ва б. саноати) га бўлинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.