Kimyoviy tok manbalari

Kimyoviy tok manbalari -kimyoviy reagentlarning oksidlaniş-qaytariliş reaksiyalari energiyasi hisobiga elektr toki işlab çikaradigan qurilmalar. Dastlabki K.t.m. Volt ustuni, Leklanşe elementi bölgan. Uning asosini elektrolit b-n kontakt hosil qiladigan ikki elektrod (biri oksidlagiç, ikkinçisi qaytargiç) taşkil qilgan. Elektrodlar orasida potensiallar farqi — elektr yurituvçi kuç (oksidlaniş-qaytariliş reaksiyasining erkin energiyasiga mos) hosil böladi. K.t.m. elektr kimyoviy tizimlariga köra, galvaniq elementlar va akkumulyatorlarga, işlatilişi va energiyani elektr tarmoğiga uzatilişi böyiça birlamçi, ikkilamçi, zahira va elektr kimyoviy generatorlarga bölinadi. Birlamçi K.t.m. ga kimyoviy reagentlar energiyasidan foydalaniladigan galvanik elementlar va batareyalar kiradi. Musbat va manfiy elektrodlar suyuq yoki pastasimon elektrolit şimdirilgan ğovak membrana-separator b-n ajratiladi va butun foydalaniş davomida elektrik jihatdan boğlangan böladi. Ikkilamçi K.t.m.ga akkumulyator va akkumulyatorlar batareyasi kiradi. Bunda kimyoviy reagentlar energiyasidan köp marta foydalaniladi. Zahira K.t.m. da kimyoviy reagentlar energiyasidan fakat bir marta foydalaniladi. Bunday K.t.m.larda, elektrolit saklab qöyiladi va kerak bölganda işlatiladi. Elektrolit elektrodlar orasida suyuq holatda (şişa, plastmassa va b. idişlarda) yoki qattiq holatda (elektr ötkazgiç qöymay) saqlanadi. Işlatiş oldidan suyuq elektrolit ampulalarining uçi sindiriladi, qattiq elektrolit esa qizdirib eritiladi. Elektr - kimyovii generatorlar taşqaridan keladigan kimyoviy reagentlar (gazeimon yoki suyuq) energiyasini özgartirişdan qosil böladigan elektr tokini uzoq, vaqt töxtovsiz generatsiyalaş xususiyatiga ega. Ularning yuqori, past, örta t-rali, suyuq va gaz reagentli turlari bor. Bunday generatorlar kosmik obyektlarda, elektromobillarda muqim (statsionar) qurilmalar va b.da işlatiladi.