Kindiy
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 378-b. — ziyouz.com
Kindiy KINDIY, Abu Yusuf Yoqub ibn Ishoq (taxm. 800, Basra — taxm. 870, Bağdod) — arab faylasufi. Şarq aristotelizmi asosçilaridan. Mu'taziliylar b-n yaqin aloqada bölgan. Xalifa Mutavakkil (847—861)ning ratsionalistlar b-n kuraşi vaqtida kuvğinga uçragan. Yunon mutafakkirlarining risolalarini arab tiliga tarjima qilgan, Aristotelning «Kategoriyalar», «Ikkinçi analitika», Yevklidning «Unsurlar» va Ptolemeyning «Almagest» asarlariga şarhlar yozgan. K. fikriça, olamning yaratuvçisi Alloh, u abadiy mavjud, yagona. Tabi-atdagi narsalar özaro sababiy boğlangan, ular 4 unsur — olov, suv, havo va tuprokdan iborat. K. 5 ta substansiya — fazo, vaqt, materiya, şakl va harakatning mavjudligi haqida, dunyoni biliş mumkinligi xaqida fikr yuritdi. K. asarlarining aksariyati bizgaça yetib kelmagan, faqat 29 risolasi topilgan, ularning köpçiligi riyoziyot, mantiq, falsafa va b. fanlarga bağişlangan. K.ning falsafiy qaraşlari keyingi davrlarda Şarq mutafakkirlari dunyoqaraşiga, örta asr Yevropa falsafasi rivojiga samarali ta'sir körsatdi. Muhim asarlari: «Aql haqida», «Jon haqida mulohaza», «Aşyolarning ta'rifi va bayoni», «Beşta substansiya haqida kitob» va b.
Ad.: Jonmatova X. A., Al-Kindiy (hayoti va ijodi), T., 1967.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИНДИЙ, Абу Юсуф Ёқуб ибн Исҳоқ (тахм. 800, Басра — тахм. 870, Бағдод) — араб файласуфи. Шарқ аристотелизми асосчиларидан. Муътазилийлар б-н яқин алоқада бўлган. Халифа Мутаваккил (847—861)нинг рационалистлар б-н кураши вақтида кувғинга учраган. Юнон мутафаккирларининг рисолаларини араб тилига таржима қилган, Аристотелнинг «Категориялар», «Иккинчи аналитика», Евклиднинг «Унсурлар» ва Птолемейнинг «Альмагест» асарларига шарҳлар ёзган. К. фикрича, оламнинг яратувчиси Аллоҳ, у абадий мавжуд, ягона. Таби-атдаги нарсалар ўзаро сабабий боғланган, улар 4 унсур — олов, сув, ҳаво ва тупрокдан иборат. К. 5 та субстанция — фазо, вақт, материя, шакл ва ҳаракатнинг мавжудлиги ҳақида, дунёни билиш мумкинлиги хақида фикр юритди. К. асарларининг аксарияти бизгача етиб келмаган, фақат 29 рисоласи топилган, уларнинг кўпчилиги риёзиёт, мантиқ, фалсафа ва б. фанларга бағишланган. К.нинг фалсафий қарашлари кейинги даврларда Шарқ мутафаккирлари дунёқарашига, ўрта аср Европа фалсафаси ривожига самарали таъсир кўрсатди. Муҳим асарлари: «Ақл ҳақида», «Жон ҳақида мулоҳаза», «Ашъёларнинг таърифи ва баёни», «Бешта субстанция ҳақида китоб» ва б.
Ад.: Жонматова X. А., Ал-Киндий (ҳаёти ва ижоди), Т., 1967.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.