Kino dekoratsiyasi san'ati
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 381–382-b. — ziyouz.com
Kino dekoratsiyasi san'ati— film voqealarini suratga oliş uçun ssenariy asosida pavilon yoki tabiiy şaroitda yaratilgan moddiy muhit (joy, jihozlar). Filmning turli epizodlarida deqoratsiya turliça ahamiyatga ega: ayrim hollarda tomoşabinga sezilmaydigan zamin (fon) bölsa, ba'zan voqealarni yuzaga keltirib çiqaruvçi obrazli muhit vazifasini ötaydi. K.d.s. film rassomining film operatori va rej. b-n maslahatlaşib yaratgan eskizlari asosida tayyorlanadi. Deqoratsiya film orqali hikoya qilinayotgan tarixiy voqealar, öşa joydagi muhit va şaroitni tomoşabin köz öngida gavdalantirişga, rej. va kinodramaturg ilgari surgan ğoyani tomoşabinga yetkazişga xizmat qiladi.
Dastlabki K.d.s. matoğa çizilgan. 20-a.ning 10-y.laridan hajmli qilib işlana boşlagan, aktyor öynaydigan joy (old qismi) tabiiy hajmda işlanib, yiğma (muvaqqat) va doimiy foydalaniladigan pavilonlar qurilib, film özgarmas bir nuqtadan tasvirga olingan, deqoratsiyaning old qismi b-n olis manzara (perspektiva)si uygunlaştirilgan. Texnikaning takomillaşuvi, oddiy va köp kamerali tasvirga oliş kompleks deqoratsiya yaratişni yuzaga keltirdi: bunda dekoratsiyani rejalaş muhim ahamiyatga ega, çunki bir vaqtning özida bir neça obyektlarni tasvirga olişga töğri keladi. Bu esa rassomdan öta katta topqirlikni talab qiladi.
Özbek K.d.s.ning rivojida B. Çel-li, V. Yeremyan, V. Siniçenko, E. Kalontarov, S. Ziyomuhamedov, N. Rahimboyev, B. Nazarov, S. Alibekov va b. rassomlarning xizmati katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИНО ДЕКОРАЦИЯСИ САНЪАТИ— фильм воқеаларини суратга олиш учун сценарий асосида павильон ёки табиий шароитда яратилган моддий муҳит (жой, жиҳозлар). Фильмнинг турли эпизодларида деқорация турлича аҳамиятга эга: айрим ҳолларда томошабинга сезилмайдиган замин (фон) бўлса, баъзан воқеаларни юзага келтириб чиқарувчи образли муҳит вазифасини ўтайди. К.д.с. фильм рассомининг фильм оператори ва реж. б-н маслаҳатлашиб яратган эскизлари асосида тайёрланади. Деқорация фильм орқали ҳикоя қилинаётган тарихий воқеалар, ўша жойдаги муҳит ва шароитни томошабин кўз ўнгида гавдалантиришга, реж. ва кинодраматург илгари сурган ғояни томошабинга етказишга хизмат қилади.
Дастлабки К.д.с. матоға чизилган. 20-а.нинг 10-й.ларидан ҳажмли қилиб ишлана бошлаган, актёр ўйнайдиган жой (олд қисми) табиий ҳажмда ишланиб, йиғма (муваққат) ва доимий фойдаланиладиган павильонлар қурилиб, фильм ўзгармас бир нуқтадан тасвирга олинган, деқорациянинг олд қисми б-н олис манзара (перспектива)си уйгунлаштирилган. Техниканинг такомиллашуви, оддий ва кўп камерали тасвирга олиш комплекс деқорация яратишни юзага келтирди: бунда декорацияни режалаш муҳим аҳамиятга эга, чунки бир вақтнинг ўзида бир неча объектларни тасвирга олишга тўғри келади. Бу эса рассомдан ўта катта топқирликни талаб қилади.
Ўзбек К.д.с.нинг ривожида Б. Чел-ли, В. Еремян, В. Синиченко, Э. Калонтаров, С. Зиёмуҳамедов, Н. Раҳимбоев, Б. Назаров, С. Алибеков ва б. рассомларнинг хизмати катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.