Kinofestival
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 395–396-b. — ziyouz.com
Kinofestival (kino... va frans. festival — bayram) — kino san'ati asarlarining turli şaklda ötkaziladigan körigi. Kinematografiyasi rivojlangan köpgina davlatlar milliy kino san'atining eng yaxşi yutuqlarini namoyiş etiş, keyingi rivojlaniş yönalişini belgilab oliş, xalqlarning özaro yaqinlaşuvi, san'at rivojiga öz hissalarini qöşi.ş maqsadida K. lar uyuştiradi.
K.ning an'anaviy turi — xalqaro kinofestivallardir. Ular konkursli yoki konkurssiz, ixtisoslaşgan va ixtisoslaşmagan böladi. Konkursli xalqaro K.larda hakamlar hay'ati film yaratuvçilari (rej., aktyor, operator, rassom va b.)ni mukofot, sovrin, diplom va b. b-n takdirlaydilar. Konkurssiz festivalda körsatilgan har bir film «festival katnaşçisi» degan diplom, şuningdek, turli taşkilotlar ta'sis etgan mukofot va sovrinlarga ega böladilar.
Maxsus xalqaro K.lar janrlar (hujjatli, multiplikatsion, ilmiy-ommaviy, reklama filmlar va b.), regionlararo (Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi, Boltiq böyi va MDH, arab mamlakatlari va b.), boşka ajratib turuvçi jihatlar (yoş rej.lar filmi, festivallar festivali, ayol rej. kabi) asosida ötkaziladi. Har bir K.ning aniq belgilangan vaqti («kun», «dekada», «turkum», «oylik», «haftalik» kabi) hamda körsatiladigan filmlar soni (konkursga kiritilgan yoki informatsion filmlar) oldindan ma'lum böladi. Reglamentga asosan ilgari biror K. da mukofotlangan filmlar konkursga kiritilmaydi.
Jahonda ötkaziladigan eng yirik K.lardan qad.si Venetsiya (Italiya) K.idir (1932). Bu festivalning Boş. sovrini «Avliyo Markning oltin şeri» (eng yaxşi filmga, eng yaxşi debyutga, eng yaxşi ayol va erkak roliga). Kann xalqaro K.i 1946 y. dan har yili apr.—may oylarida ötkaziladi. Boş sovrini «Oltin palma şoxi», Katta maxsus sovrin «Oltin kamera» (eng yaxşi ayol va erkak roli, eng yaxşi rejissura, eng yaxşi operatorlik işi, eng yaxşi debyut uçun).
Berlin xalqaro K.i 1951 y.dan mavjud. Eng katta sovrin «Oltin ayiq», keyingisi «Kumuş ayiq». Har yili San-Sebastyan (Ispaniya)da ötkaziladigan xalqaro K. 1953 y.dan faoliyat körsatadi. Sovrinlari: «Katta oltin çiğanoq», «Oltin çiganoq», «Kumuş çiğanoq».
Moskva xalqaro K.i 1959 y.dan ötkaziladi. Boş sovrini «Avliyo Georgiy».
Birinçi Toşkent xalqaro K.i 1968 y.da ötkazilgan. Şundan buyon Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi mamlakatlari festivali sifatida faoliyat körsatadi. Boş sovrini: «Oltin semurğ» (eng yaxşi film uçun), «Xöja Nasriddin» (eng yaxşi rejissura uçun), «Kumuş semurğ» (eng yaxşi debyut uçun), «Oltin arça» (eng yaxşi erkak roli uçun), «Oltin lola» (eng yaxşi ayol roli uçun) (yana q. Toşkent xalqaro kinofestivali).
Saodat Xöjayeva.
Q.: Toşkent xalqaro kinofestivali
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИНОФЕСТИВАЛЬ (кино... ва франц. festival — байрам) — кино санъати асарларининг турли шаклда ўтказиладиган кўриги. Кинематографияси ривожланган кўпгина давлатлар миллий кино санъатининг энг яхши ютуқларини намойиш этиш, кейинги ривожланиш йўналишини белгилаб олиш, халқларнинг ўзаро яқинлашуви, санъат ривожига ўз ҳиссаларини қўши.ш мақсадида К. лар уюштиради.
К.нинг анъанавий тури — халқаро кинофестиваллардир. Улар конкурсли ёки конкурссиз, ихтисослашган ва ихтисослашмаган бўлади. Конкурсли халқаро К.ларда ҳакамлар ҳайъати фильм яратувчилари (реж., актёр, оператор, рассом ва б.)ни мукофот, соврин, диплом ва б. б-н такдирлайдилар. Конкурссиз фестивалда кўрсатилган ҳар бир фильм «фестиваль катнашчиси» деган диплом, шунингдек, турли ташкилотлар таъсис этган мукофот ва совринларга эга бўладилар.
Махсус халқаро К.лар жанрлар (ҳужжатли, мультипликацион, илмий-оммавий, реклама фильмлар ва б.), регионлараро (Осиё, Африка ва Лотин Америкаси, Болтиқ бўйи ва МДҲ, араб мамлакатлари ва б.), бощка ажратиб турувчи жиҳатлар (ёш реж.лар фильми, фестиваллар фестивали, аёл реж. каби) асосида ўтказилади. Ҳар бир К.нинг аниқ белгиланган вақти («кун», «декада», «туркум», «ойлик», «ҳафталик» каби) ҳамда кўрсатиладиган фильмлар сони (конкурсга киритилган ёки информацион фильмлар) олдиндан маълум бўлади. Регламентга асосан илгари бирор К. да мукофотланган фильмлар конкурсга киритилмайди.
Жаҳонда ўтказиладиган энг йирик К.лардан қад.си Венеция (Италия) К.идир (1932). Бу фестивалнинг Бош. соврини «Авлиё Маркнинг олтин шери» (энг яхши фильмга, энг яхши дебютга, энг яхши аёл ва эркак ролига). Канн халқаро К.и 1946 й. дан ҳар йили апр.—май ойларида ўтказилади. Бош соврини «Олтин пальма шохи», Катта махсус соврин «Олтин камера» (энг яхши аёл ва эркак роли, энг яхши режиссура, энг яхши операторлик иши, энг яхши дебют учун).
Берлин халқаро К.и 1951 й.дан мавжуд. Энг катта соврин «Олтин айиқ», кейингиси «Кумуш айиқ». Ҳар йили Сан-Себастьян (Испания)да ўтказиладиган халқаро К. 1953 й.дан фаолият кўрсатади. Совринлари: «Катта олтин чиғаноқ», «Олтин чиганоқ», «Кумуш чиғаноқ».
Москва халқаро К.и 1959 й.дан ўтказилади. Бош соврини «Авлиё Георгий».
Биринчи Тошкент халқаро К.и 1968 й.да ўтказилган. Шундан буён Осиё, Африка ва Лотин Америкаси мамлакатлари фестивали сифатида фаолият кўрсатади. Бош соврини: «Олтин семурғ» (энг яхши фильм учун), «Хўжа Насриддин» (энг яхши режиссура учун), «Кумуш семурғ» (энг яхши дебют учун), «Олтин арча» (энг яхши эркак роли учун), «Олтин лола» (энг яхши аёл роли учун) (яна қ. Тошкент халқаро кинофестивали).
Саодат Хўжаева.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.