Kinokomediya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 390–391-b. — ziyouz.com
Kinokomediya (kino... va komediya)— kino san'ati turi. Filmda xarakter, konflikt, vaziyatni tasvirlaşda tomoşabinda kulgi qözğatiş K.ning asosiy xususiyatidir. Yumoristik va hajviy jihatlari bir-biriga boğliq holda körsatiladi. Kinovodevil, ekssentrik «komik», lirik, maişiy, hajviy, tragikomik, fantastik K. janrlari keng tarqalgan. Sirk, karikaturani özida singdirgan ekssentrik «komik» K. 20-a.ning 10—20-y.larida yuzaga kelgan (A. Did, M. Linder, R.Kler — Fransiya; M. Sennet, Ç. Çaplin, B. Kiton, G. Lloyd — AQŞ). F.Kapra ovozsiz kino davrida «Bir kunlik xonim», «Mister Dids şaharga köçib ötmoqda», «Tundagi hodisa» kabi filmlarni işlab Amerika K.sining rivojlaniş davrini boşlab berdi. Keyinçalik A.Blazetti, X.Bardem, J.Bekker, L.Berlanga, G.Kriçton, R.Kornelius kabi çet el rej. lari jamiyatdagi mavjud nuqsonlarga qarşi K.lar («Millioner Neapol», «Tramvay öğirlandi», «Dadam, oyim, xizmatkor qiz va men» va b.) yaratdilar.
Ya. Protazanovning «Nasriddin Buxoroda» (1943) filmi — birinçi özbek K.si. «Nasriddinningsarguzaştlari» (rej. N. Ğaniyev), «Mahallada duv-duv gap» (Ş. Abbosov), «Kelinlar qözğoloni», «Maysaraning işi», «Çimildiq» (M. Abzalov), «Şarif va Ma'rif», «Temir erkak» (I. Ergaşev), «Bomba» (3. Musokrv), «Masxaraboz» (Ş. Boşbekov) va b. eng yaxşi özbek K.laridir. R. Pirmuhamedov, R. Hamroyev, N. Rax.imov, H. Umarov, S. Xöjayev. B. Ixtiyorov, H. Şaripov, O. Asomov, M. Xolmedov va b.ning özbek K.si rivojida hissalari katta. Zamonaviy rej. lar izlanişi natijasida K. unsurlari kinoning boşqa janrlariga ham singib bormoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИНОКОМЕДИЯ (кино... ва комедия)— кино санъати тури. Фильмда характер, конфликт, вазиятни тасвирлашда томошабинда кулги қўзғатиш К.нинг асосий хусусиятидир. Юмористик ва ҳажвий жиҳатлари бир-бирига боғлиқ ҳолда кўрсатилади. Киноводевиль, эксцентрик «комик», лирик, маиший, ҳажвий, трагикомик, фантастик К. жанрлари кенг тарқалган. Цирк, карикатурани ўзида сингдирган эксцентрик «комик» К. 20-а.нинг 10—20-й.ларида юзага келган (А. Дид, М. Линдер, Р.Клер — Франция; М. Сеннет, Ч. Чаплин, Б. Китон, Г. Ллойд — АҚШ). Ф.Капра овозсиз кино даврида «Бир кунлик хоним», «Мистер Дидс шаҳарга кўчиб ўтмоқда», «Тундаги ҳодиса» каби фильмларни ишлаб Америка К.сининг ривожланиш даврини бошлаб берди. Кейинчалик А.Блазетти, Х.Бардем, Ж.Беккер, Л.Берланга, Г.Кричтон, Р.Корнелиус каби чет эл реж. лари жамиятдаги мавжуд нуқсонларга қарши К.лар («Миллионер Неаполь», «Трамвай ўғирланди», «Дадам, ойим, хизматкор қиз ва мен» ва б.) яратдилар.
Я. Протазановнинг «Насриддин Бухорода» (1943) фильми — биринчи ўзбек К.си. «Насриддиннингсаргузаштлари» (реж. Н. Ғаниев), «Маҳаллада дув-дув гaп» (Ш. Аббосов), «Келинлар қўзғолони», «Майсаранинг иши», «Чимилдиқ» (М. Абзалов), «Шариф ва Маъриф», «Темир эркак» (И. Эргашев), «Бомба» (3. Мусокрв), «Масхарабоз» (Ш. Бошбеков) ва б. энг яхши ўзбек К.ларидир. Р. Пирмуҳамедов, Р. Ҳамроев, Н. Рах.имов, Ҳ. Умаров, С. Хўжаев. Б. Ихтиёров, Ҳ. Шарипов, О. Асомов, М. Холмедов ва б.нинг ўзбек К.си ривожида ҳиссалари катта. Замонавий реж. лар изланиши натижасида К. унсурлари кинонинг бошқа жанрларига ҳам сингиб бормоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.