Kiprikli çuvalçanglar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 403-b. — ziyouz.com
Kiprikli çuvalçanglar KIPRIKLI ÇUVALÇANGLAR, tur bellyariyalar (Turbellaria) — yassi çuvalçanglar sinfi. Tuban tuzilgan ikki tomonlama simmetriyali hayvonlar. Tanasi kiprikli epiteliy b-n qoplangan. Oğzi tanasining oldingi uçida yoki qorin tomonida. Içagi xaltasimon, ba'zan yoş şoxçalarga ega, anal teşigi bölmaydi. Tuban K.ç.da oziq parenximada hazm böladi. Ayiriş organi protonefridiylar (tuban tuzilgan K.ç.da bölmaydi). Tuban K.ç. nerv sistemasi teri ostida tarqoqjoylaşgan nerv hujayralaridan, boşqalarda boş gangliylar va köndalang nerv tolalari b-n özaro boğlangan bir neça juft böylama nerv stvollaridan iborat. Germafrodit. K.ç. gnatostomulidlar, temnotsefallar, udonellidlar, se-relatlar kabi 11 ta turkumga bölinadigan 3000 ga yaqin turni öz içiga oladi. Köpçiligi yirtqiç, erkin yaşaydi. Dengiz va çuçuk suv havzalarida, köpinça, suv tubida uçraydi; ayrim .turlari ignaterililar, mollyuskalar, qisqiçbaqasimonlar va b. hayvonlarda parazitlik qiladi. Nam tropik örmonlarda quruqlikda yaşaydigan turlari ham bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИПРИКЛИ ЧУВАЛЧАНГЛАР, тур белляриялар (Turbellaria) — ясси чувалчанглар синфи. Тубан тузилган икки томонлама симметрияли ҳайвонлар. Танаси киприкли эпителий б-н қопланган. Оғзи танасининг олдинги учида ёки қорин томонида. Ичаги халтасимон, баъзан ёш шохчаларга эга, анал тешиги бўлмайди. Тубан К.ч.да озиқ паренхимада ҳазм бўлади. Айириш органи протонефридийлар (тубан тузилган К.ч.да бўлмайди). Тубан К.ч. нерв системаси тери остида тарқоқжойлашган нерв ҳужайраларидан, бошқаларда бош ганглийлар ва кўндаланг нерв толалари б-н ўзаро боғланган бир неча жуфт бўйлама нерв стволларидан иборат. Гермафродит. К.ч. гнатостомулидлар, темноцефаллар, удонеллидлар, се-релатлар каби 11 та туркумга бўлинадиган 3000 га яқин турни ўз ичига олади. Кўпчилиги йиртқич, эркин яшайди. Денгиз ва чучук сув ҳавзаларида, кўпинча, сув тубида учрайди; айрим .турлари игнатерилилар, моллюскалар, қисқичбақасимонлар ва б. ҳайвонларда паразитлик қилади. Нам тропик ўрмонларда қуруқликда яшайдиган турлари ҳам бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.