Kirill yozuvi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 405–406-b. — ziyouz.com
Kirill yozuvi — kad. slavyanlarning ikki alifbosidan biri (ikkinçisi — glagolitsa). «K.» atamasi xristianlikning slavyanlar orasidagi tarğibotçiisi Kirill nomi b-n boğliq . K.yo. yunonlarning unsial yozuvi asosida paydo bölgan. Slavyanlardagi tovuşlarni ifodalaş uçun mazkur yunon yozuvida harflar (jami 24 ta) yetişmas edi. Bu tovuşlar uçun maxsus (ba'zilari glagolitsa b-n boğliq holda) belgilar yaratildi.
K.yo.ning kad. yodgorliklari kad. bolgar Mostiç (10-a.), şoh Samuil (11-a.) qabrtoş xatlari, Suprasl (16-a.) yilnomasi va b.; şarqiy slavyanlar böyiça esa Ostromir Injili, Beresta (qayin pöstloğiga yozilgan) yorliqlari va b.dan iborat. K.yo.ni dastlabki pravoslav slavyanlar va, şuningdek, ruminlar (19-a. gaça) qöllagan. K.yo.ning tarkibi va şakllari vaqt-vaqti b-n özgartirib turilgan. Rossiyada 1708 y. Petr I farmoyişiga köra, bosma K.yo. rakami iste'moldan çiqarilgan. Bolgar, belorus, rus, serb, ukrain yozuvi slavyan K.yo. asosida (qöşimça harflar va diakritik belgilar kiritiş b-n) yaratilgan. Köpgina xalqlar rus tilida 1930— 40-y.larda amalda bölgan K.yo.ga ayrim özgartişlar kiritib, öz yozuvlarini belgiladilar. Özbekistonda 1940 y. mazkur yozuvdan ş, i harflarini çiqarib taşlab, ö, q, ğ, h harflarini ilova qilgan holda rus K.yo.i qabul qilindi. 1996 y. lotin yozuvi asosidagi özbek alifbosiga ötila boşlandi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИРИЛЛ ЁЗУВИ — кад. славянларнинг икки алифбосидан бири (иккинчиси — глаголица). «К.» атамаси христианликнинг славянлар орасидаги тарғиботчииси Кирилл номи б-н боғлиқ . К.ё. юнонларнинг унциал ёзуви асосида пайдо бўлган. Славянлардаги товушларни ифодалаш учун мазкур юнон ёзувида ҳарфлар (жами 24 та) етишмас эди. Бу товушлар учун махсус (баъзилари глаголица б-н боғлиқ ҳолда) белгилар яратилди.
К.ё.нинг кад. ёдгорликлари кад. болгар Мостич (10-а.), шоҳ Самуил (11-а.) қабртош хатлари, Супрасль (16-а.) йилномаси ва б.; шарқий славянлар бўйича эса Остромир Инжили, Береста (қайин пўстлоғига ёзилган) ёрлиқлари ва б.дан иборат. К.ё.ни дастлабки православ славянлар ва, шунингдек, руминлар (19-а. гача) қўллаган. К.ё.нинг таркиби ва шакллари вақт-вақти б-н ўзгартириб турилган. Россияда 1708 й. Петр I фармойишига кўра, босма К.ё. раками истеъмолдан чиқарилган. Болгар, белорус, рус, серб, украин ёзуви славян К.ё. асосида (қўшимча ҳарфлар ва диакритик белгилар киритиш б-н) яратилган. Кўпгина халқлар рус тилида 1930— 40-й.ларда амалда бўлган К.ё.га айрим ўзгартишлар киритиб, ўз ёзувларини белгиладилар. Ўзбекистонда 1940 й. мазкур ёзувдан щ, ы ҳарфларини чиқариб ташлаб, ў, қ, ғ, ҳ ҳарфларини илова қилган ҳолда рус К.ё.и қабул қилинди. 1996 й. лотин ёзуви асосидаги ўзбек алифбосига ўтила бошланди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.