Kirxgof qoidalari
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 410-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 85%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Kirxgof qoidalari - tarmoqlangan zanjirning istalgan qismidagi tok kuçini şu qismlardagi berilgan qarşiliklar va qöyilgan e.yu.k,lar böyiça aniqlaşga imkon beruvçi qoidalar. Ötkazgiçlarning tarmoqlangan elektr zanjiridagi özgarmas tok yoki kvazistatsionar tok (sekin özgaradigan özgaruvçi tok)lar va kuçlanişlar orasidagi munosabatlarni ifodalaydi. 1847 y.da G.R.Kirxgof aniqlagan.
Tarmoqlangan zanjirda kamida uçta ötkazgiç tutaşadigan har qanday nuqta tugun deb ataladi. Kirxgofning birinçi qoidasiga köra, ötkazgiçlarning uçlari tutaşgan nuqta (tugun) da uçraşuvçi tok kuçlari 1k ning algebraik yiğindisi nolga teng: £ Ik = 0, bunda k — tugunga kelib qöşilayotgan ötkazgiçlar soni. Tugunga kelayotgan toklar musbat, undan çiqayotganlari manfiy deb hisoblanadi. Bu qoida elektr zaryadining saqlaniş qonunini aks ettiradi. Kirxgofning ikkinçi qoidasiga köra, ötkazgiçlarning tarmoqlangan elektr zanjiridagi ixtiyoriy tanlangan har qanday berk konturda zanjirning tegişli qismlaridagi tok kuçlari 1K ning şu qismlar qarşiliklari R ga köpaytmalari yiğindisi mazkur konturdagi e.yu.k.lari yiğindisiga teng, ya'ni X/tRk = X ek , bunda ya-konturning tegişli qismlari. Tokning yönalişi b-n konturning yönalişi soat mili yönalişi böyiça bölsa va e. yu. k. kontur yönalişida tok hosil qilsa, tok va e. yu. k. musbat, aks holda esa ular manfiy qiymatga ega böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИРХГОФ ҚОИДАЛАРИ - тармоқланган занжирнинг исталган қисмидаги ток кучини шу қисмлардаги берилган қаршиликлар ва қўйилган э.ю.к,лар бўйича аниқлашга имкон берувчи қоидалар. Ўтказгичларнинг тармоқланган электр занжиридаги ўзгармас ток ёки квазистационар ток (секин ўзгарадиган ўзгарувчи ток)лар ва кучланишлар орасидаги муносабатларни ифодалайди. 1847 й.да Г.Р.Кирхгоф аниқлаган.
Тармоқланган занжирда камида учта ўтказгич туташадиган ҳар қандай нуқта тугун деб аталади. Кирхгофнинг биринчи қоидасига кўра, ўтказгичларнинг учлари туташган нуқта (тугун) да учрашувчи ток кучлари 1к нинг алгебраик йиғиндиси нолга тенг: £ Iк = 0, бунда к — тугунга келиб қўшилаётган ўтказгичлар сони. Тугунга келаётган токлар мусбат, ундан чиқаётганлари манфий деб ҳисобланади. Бу қоида электр зарядининг сақланиш қонунини акс эттиради. Кирхгофнинг иккинчи қоидасига кўра, ўтказгичларнинг тармоқланган электр занжиридаги ихтиёрий танланган ҳар қандай берк контурда занжирнинг тегишли қисмларидаги ток кучлари 1К нинг шу қисмлар қаршиликлари R га кўпайтмалари йиғиндиси мазкур контурдаги э.ю.к.лари йиғиндисига тенг, яъни X/tRk = X ek , бунда я-контурнинг тегишли қисмлари. Токнинг йўналиши б-н контурнинг йўналиши соат мили йўналиши бўйича бўлса ва э. ю. к. контур йўналишида ток ҳосил қилса, ток ва э. ю. к. мусбат, акс ҳолда эса улар манфий қийматга эга бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.