Kista
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 417-b. — ziyouz.com
Kista (yun. kistis — pufak) — turli a'zo va töqimalarda vujudga keladigan, qalin devor b-n öralgan va içida suyuq yoki bötqasimon massasi bölgan patologik böşliq. K., köpinça, tuxumdonda, turli qavatlarda, jigar, buyrak, öpka, hatto boş miyada uçraşi mumkin. Bezli a'zolar sekret çiqaruv yöllarining berkilib qolişi natijasida kelib çiqadigan dimlaniş K.si (retension K.); töqimalar şakllanişining buzilişi oqibatida paydo böladigan tuğma K. (öpka, jigar, buyrak, va b.da); tomir yoki bez ösmasidan iborat bölib, içiga suv töplanişi tufayli K.ga aylanadigan ösmasimon K. (kavernoz angioma); şikastlaniş natijasida epiteliy siljişi va tagidagi töqimaga kirişidan hosil böladigan travmatik K. (mas, köz rangdor pardasi K.si), şuningdek, gijjalar (exionokokk sistitserk)ning töqima va a'zolarga joylaşib olişidan vujudga keladigan parazitar K. va b. xil K.lar bor.
Tuxumdon K.si köp uçraydi. U xavfsiz ösma bölib, Graaf pufakçalari yorilmay qolişi sababli follikul devorlari sekin-asta kengayib, unda suyuqlik töplanişi natijasida vujudga keladi. Pufakçalarda band (oyoqça) bölib, agar u buralib qolsa, qorin tösatdan qattiq oğriydi. K. yonğoqdek, ba'zan olmaday bölişi mumkin. K.si bor ayol muntazam vraç nazoratida turişi lozim. K. yiringlaşi, atrofidagi töqimalarni siqib qöyişi yoki xavfli ösmaga aylanişi mumkin. Dori-darmonlar b-n K.ni yöqotib bölmasa, operatsiya qilib olib taşlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИСТА (юн. kistis — пуфак) — турли аъзо ва тўқималарда вужудга келадиган, қалин девор б-н ўралган ва ичида суюқ ёки бўтқасимон массаси бўлган патологик бўшлиқ. К., кўпинча, тухумдонда, турли қаватларда, жигар, буйрак, ўпка, ҳатто бош мияда учраши мумкин. Безли аъзолар секрет чиқарув йўлларининг беркилиб қолиши натижасида келиб чиқадиган димланиш К.си (ретенцион К.); тўқималар шаклланишининг бузилиши оқибатида пайдо бўладиган туғма К. (ўпка, жигар, буйрак, ва б.да); томир ёки без ўсмасидан иборат бўлиб, ичига сув тўпланиши туфайли К.га айланадиган ўсмасимон К. (каверноз ангиома); шикастланиш натижасида эпителий силжиши ва тагидаги тўқимага киришидан ҳосил бўладиган травматик К. (мас, кўз рангдор пардаси К.си), шунингдек, гижжалар (эхионококк цистицерк)нинг тўқима ва аъзоларга жойлашиб олишидан вужудга келадиган паразитар К. ва б. хил К.лар бор.
Тухумдон К.си кўп учрайди. У хавфсиз ўсма бўлиб, Грааф пуфакчалари ёрилмай қолиши сабабли фолликул деворлари секин-аста кенгайиб, унда суюқлик тўпланиши натижасида вужудга келади. Пуфакчаларда банд (оёқча) бўлиб, агар у буралиб қолса, қорин тўсатдан қаттиқ оғрийди. К. ёнғоқдек, баъзан олмадай бўлиши мумкин. К.си бор аёл мунтазам врач назоратида туриши лозим. К. йиринглаши, атрофидаги тўқималарни сиқиб қўйиши ёки хавфли ўсмага айланиши мумкин. Дори-дармонлар б-н К.ни йўқотиб бўлмаса, операция қилиб олиб ташланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.