Kitob surxagi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 426-b. — ziyouz.com
Kitob surxagi KITOB SURXAGI, Surxak, Gov surxak — xalq seleksiyasida çiqarilgan eng ertapişar xöraki uzum navi. Vatani—Markaziy Osiyo. Ekologik-geografik jihatdan Şarqiy guruh navlariga kiradi. Bargi örtaça (öz. 15 sm, eni 15 sm), şakli dumaloq, 5 bölakli, örtaça kertikli. Guli 2 jinsli. Uzum boşi yirik, oğirligi 400—500 g, şakli konussimon, şingillari ziç. Ğujumlari yirik (ayrim yirik gujumlari 27 mm gaça), töq puşti rang. Etdor, serşira, pösti örtaça qalinlikda, karsillaydi, gujumi tarkibida 15,5% qand bor, nordonligi 3,3 g/l. Har ğujumida Z dona uruği bor. Tupi kuçli ösadi. Sovuqqa çidamsiz bölganligi sababli qişda kömiş kerak. Kul va barg örovçilaridan kam zararlanadi. Iyun oxiri — iyul boşlarida pişadi. Toşkent viloyatida kurtak yozişidan boşlab ğujumlari töliq pişişi uçun 100 kun talab qilinadi (faol harorat yiğindisi 2500° da). Köp zang qoldirib, yelpiğiçsimon şakl berib östirilganda toklar yaxşi hosil beradi. Hosildorligi 160—220 s/ ga. Özoq joylarga yuborişga çidamsiz. Ğujumlari töliq pişgaç, 8—12 kunda hosil yiğiştirib olinadi, aks holda taşqi körinişi va ta'mini yöqotadi. Surxondaryo, Toşkent, Samarqand viloyatlarida ekiladi. Özbekistonda barça viloyatlar uçun r-nlaştirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИТОБ СУРХАГИ, Сурхак, Гов сурхак — халқ селекциясида чиқарилган энг эртапишар хўраки узум нави. Ватани—Марказий Осиё. Экологик-географик жиҳатдан Шарқий гуруҳ навларига киради. Барги ўртача (ўз. 15 см, эни 15 см), шакли думалоқ, 5 бўлакли, ўртача кертикли. Гули 2 жинсли. Узум боши йирик, оғирлиги 400—500 г, шакли конуссимон, шингиллари зич. Ғужумлари йирик (айрим йирик гужумлари 27 мм гача), тўқ пушти ранг. Этдор, сершира, пўсти ўртача қалинликда, карсиллайди, гужуми таркибида 15,5% қанд бор, нордонлиги 3,3 г/л. Ҳар ғужумида З дона уруғи бор. Тупи кучли ўсади. Совуққа чидамсиз бўлганлиги сабабли қишда кўмиш керак. Кул ва барг ўровчиларидан кам зарарланади. Июнь охири — июль бошларида пишади. Тошкент вилоятида куртак ёзишидан бошлаб ғужумлари тўлиқ пишиши учун 100 кун талаб қилинади (фаол ҳарорат йиғиндиси 2500° да). Кўп занг қолдириб, елпиғичсимон шакл бериб ўстирилганда токлар яхши ҳосил беради. Ҳосилдорлиги 160—220 ц/ га. Ўзоқ жойларга юборишга чидамсиз. Ғужумлари тўлиқ пишгач, 8—12 кунда ҳосил йиғиштириб олинади, акс ҳолда ташқи кўриниши ва таъмини йўқотади. Сурхондарё, Тошкент, Самарқанд вилоятларида экилади. Ўзбекистонда барча вилоятлар учун р-нлаштирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.