Kizerit
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 341-b. — ziyouz.com
Kizerit [nem. olimi D.G.Kizer (1779—1856) nomidan] — sulfatlar sinfiga mansub mineral, kimyoviy tarkibi — Mg [So4] H2O; tarkibida 29% MgO bor. Monoklin singoniyada kristallanadi. Rangi kulrang, oq, ba'zan sarğimtir, yarqiroqligi şişasimon (kristallar uçun) va xira (mayda donaçali kizeritning ziç massalari uçun). Qattiqligi 3—3,5 ga yaqin, ziçligi 2570 kg/m3. Mört. Suvda sekin eriydi, kukun xrlatida suv b-n namlansa gips kabi qotadi. Nam havoda parda b-n qoplanadi. K. — dengiz eva-poritlariga xos mineral. Kaliy sulfatli şör konlarda va şörxoklarda keng tarqalgan. Magniyni işlab çiqiş va tez qotuvçi sementlarni tayyorlaşda foydalaniladi. Özbekistondagi barça kaliy tuzli konlar va Şörsuv oltingugurt konida mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИЗЕРИТ [нем. олими Д.Г.Кизер (1779—1856) номидан] — сульфатлар синфига мансуб минерал, кимёвий таркиби — Mg [So4] H2O; таркибида 29% MgO бор. Моноклин сингонияда кристалланади. Ранги кулранг, оқ, баъзан сарғимтир, ярқироқлиги шишасимон (кристаллар учун) ва хира (майда доначали кизеритнинг зич массалари учун). Қаттиқлиги 3—3,5 га яқин, зичлиги 2570 кг/м3. Мўрт. Сувда секин эрийди, кукун хрлатида сув б-н намланса гипс каби қотади. Нам ҳавода парда б-н қопланади. К. — денгиз эва-поритларига хос минерал. Калий сульфатли шўр конларда ва шўрхокларда кенг тарқалган. Магнийни ишлаб чиқиш ва тез қотувчи цементларни тайёрлашда фойдаланилади. Ўзбекистондаги барча калий тузли конлар ва Шўрсув олтингугурт конида мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.