Klarnet
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 441-b. — ziyouz.com
Klarnet [ital. Clarinetto, lot. clarus — tiniq (tovuş) sözidan], soprano (yoki katta) klarneti — puf-lamatilçali yoğoç musiqa çolğusi. 17-a. oxirida yuzaga kelgan. Tovuşi tiniq, yorqin, şirali va yoqimli. Obnus (qora) daraxti yoğoçidan va plastmassadan yasaladi. Yuqori qismidagi moslama (mundştuk) ga kamiş (yoki bambuk) tilça boglanadi, silindr şaklidagi havo yöli (içki kanal)ning öz. 590—680 mm. Hozirgi K.lar 7 tyoşikli va 20 klapanli, asosan, V yoki A sozida böladi. Diapazoni d (yoki cis) — I (s4). Kiçik K., bassetgorn, bas-K., kontrabas-K. kabi turlari ham manjud.
Ijro va ifodaviy imkoniyatlari keng bölgan K. yakkanavoz soz sifatida, kamer va estrada ansambllari, simfonik va puflama çolğular orkestrlarida işlatiladi. Özbekistonda il k K.çilar 20-a. boşida paydo bölib, 1950-y.lardan U. Rizoqulov, B. Minin, keyinroq K. Azimov, B. Solihov, B. Murtazoyevlar tanildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЛАРНЕТ [итал. Clarinetto, лот. clarus — тиниқ (товуш) сўзидан], сопрано (ёки катта) кларнети — пуф-ламатилчали ёғоч мусиқа чолғуси. 17-а. охирида юзага келган. Товуши тиниқ, ёрқин, ширали ва ёқимли. Обнус (қора) дарахти ёғочидан ва пластмассадан ясалади. Юқори қисмидаги мослама (мундштук) га камиш (ёки бамбук) тилча богланади, цилиндр шаклидаги ҳаво йўли (ички канал)нинг ўз. 590—680 мм. Ҳозирги К.лар 7 тёшикли ва 20 клапанли, асосан, В ёки А созида бўлади. Диапазони d (ёки cis) — Ы (с4). Кичик К., бассетгорн, бас-К., контрабас-К. каби турлари ҳам манжуд.
Ижро ва ифодавий имкониятлари кенг бўлган К. якканавоз соз сифатида, камер ва эстрада ансамбллари, симфоник ва пуфлама чолғулар оркестрларида ишлатилади. Ўзбекистонда ил к К.чилар 20-а. бошида пайдо бўлиб, 1950-й.лардан У. Ризоқулов, Б. Минин, кейинроқ К. Азимов, Б. Солиҳов, Б. Муртазоевлар танилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.