Kobalt qotişmalari
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 460-b. — ziyouz.com
Kobalt qotişmalari - kobalt asosidagi qotişmalar. Issiqlikdan kengayiş koeffitsiyenti kiçikligi, issiqbardoşligi va korroziyabardoşligi yuqoriligi, magnit xossalari yaxşiligi b-n boşqa qotişmalardan farq qiladi. Kobaltning temir, xrom, nikel, molibden, volfram va b. oğir metallar b-n qotişmalari keng işlatiladi. K.q. kesuvçi asboblar qirralariga va maşina detallariga eritib yopiştiriladigan qattiq: yuqori t-rada işlaydigan detallar, mas, turboreaktiv dvigatellarning parraklarini tayyorlaşda işlatiladigan issiqbardoş; doimiy magnitlar, induktivlik ğaltaqlari tayyorlaşda işlatiladigan magnitli qotişmalarga bölinadi. Deformatsiyabop va quymabop qotişmalari ham bor. Deformatsiyabop K. q. asosini kobalt va xrom (ba'zan, nikel) taşkil etadi. Qotişmaning issiqbardoşligini oşiriş uçun unga qiyin suyuqlanadigan elementlar — molibden, volfram, niobiy, uglerod va oz miqdorda bor qöşiladi. Deformatsiyabop K. q.ni 1150—1200° gaça qizdirib, havo va suvda toblansa hamda 750—800° gaça qizdirib böşatilsa (çiniqtirilsa), mexaniq va issiqbardoşlik xossalari juda yaxşilanadi. Kuymabop K. q. asosan, karbid fazalar hisobiga mustahkamlanadi. Yetarli miqdorda karbidlar hosil qiliş uçun esa qotişmaga uglerod, xrom, molibden yoki volfram, bor qöşiladi. Bu qotişmalardan quyilgan detallarning mustahkamligini oşiriş uçun ular 735—815° gaça t-rada qizdirib böşatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОБАЛЬТ ҚОТИШМАЛАРИ - кобальт асосидаги қотишмалар. Иссиқликдан кенгайиш коэффициенти кичиклиги, иссиқбардошлиги ва коррозиябардошлиги юқорилиги, магнит хоссалари яхшилиги б-н бошқа қотишмалардан фарқ қилади. Кобальтнинг темир, хром, никель, молибден, вольфрам ва б. оғир металлар б-н қотишмалари кенг ишлатилади. К.қ. кесувчи асбоблар қирраларига ва машина деталларига эритиб ёпиштириладиган қаттиқ: юқори т-рада ишлайдиган деталлар, мас, турбореактив двигателларнинг парракларини тайёрлашда ишлатиладиган иссиқбардош; доимий магнитлар, индуктивлик ғалтақлари тайёрлашда ишлатиладиган магнитли қотишмаларга бўлинади. Деформациябоп ва қуймабоп қотишмалари ҳам бор. Деформациябоп К. қ. асосини кобальт ва хром (баъзан, никель) ташкил этади. Қотишманинг иссиқбардошлигини ошириш учун унга қийин суюқланадиган элементлар — молибден, вольфрам, ниобий, углерод ва оз миқдорда бор қўшилади. Деформациябоп К. қ.ни 1150—1200° гача қиздириб, ҳаво ва сувда тобланса ҳамда 750—800° гача қиздириб бўшатилса (чиниқтирилса), механиқ ва иссиқбардошлик хоссалари жуда яхшиланади. Куймабоп К. қ. асосан, карбид фазалар ҳисобига мустаҳкамланади. Етарли миқдорда карбидлар ҳосил қилиш учун эса қотишмага углерод, хром, молибден ёки вольфрам, бор қўшилади. Бу қотишмалардан қуйилган деталларнинг мустаҳкамлигини ошириш учун улар 735—815° гача т-рада қиздириб бўшатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.