Köçmançi çigirtka
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 891-b. — ziyouz.com
Köçmançi çigirtka KÖÇMANÇI ÇIGIRTKA, osiyo çigirtkasi, töqay çigirtkasi, qamişzor çigirtkasi, botqoqlik çigirtkasi (Locusta migratoria L.) — gala bölib yaşovçi çigirtka turi. Yevrosiyodan Afrika, Avstraliyagaça bölgan joylarda, Yevropaning jan. qismi, Zakavkazye, Örta Osiyo, Ğarbiy Sibir jan. va Uzoq, Şarkda tarqalgan. Örta rus (L. m. rossica), afrika (L.m. migratorioides), şarq(. m. manilensis) va asl K. ç. (L. m. migratoria) kenja turlari mavjud; asosan, hamma ekinlarni, ayniqsa, bo-şoklilarni köp zararlaydi. K. ç. rivojlanişida ikki: tuda bölib yaşovçi juda serharakat liçinkalik hamda gala bölib yaşovçi qanotli bosqiçlarni utadi. Liçinkalari tödasi (köliga) oziq qidirib ma'lum yönalişda harakat qiladi va öz yulida uçragan kökatlarni yeb bitiradi. Ular soni siyraklaşganda gala bölib yaşaş va köçib yuriş xususiyatini yöqotib, yakka yaşovçi çigirtkalar paydo böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎЧМАНЧИ ЧИГИРТКА, осиё чигирткаси, тўқай чигирткаси, қамишзор чигирткаси, ботқоқлик чигирткаси (Locusta migratoria L.) — гала бўлиб яшовчи чигиртка тури. Евросиёдан Африка, Австралиягача бўлган жойларда, Европанинг жан. қисми, Закавказье, Ўрта Осиё, Ғарбий Сибирь жан. ва Узоқ, Шаркда тарқалган. Ўрта рус (L. m. rossica), африка (L.m. migratorioides), шарқ(Ь. m. manilensis) ва асл К. ч. (L. m. migratoria) кенжа турлари мавжуд; асосан, ҳамма экинларни, айниқса, бо-шоклиларни кўп зарарлайди. К. ч. ривожланишида икки: туда бўлиб яшовчи жуда серҳаракат личинкалик ҳамда гала бўлиб яшовчи қанотли босқичларни утади. Личинкалари тўдаси (кўлига) озиқ қидириб маълум йўналишда ҳаракат қилади ва ўз йулида учраган кўкатларни еб битиради. Улар сони сийраклашганда гала бўлиб яшаш ва кўчиб юриш хусусиятини йўқотиб, якка яшовчи чигирткалар пайдо бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.