Köhnadaryo
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 900-b. — ziyouz.com
Köhnadaryo KÖHNADARYO, Daryoliq — Amudaryoning qurib qolgan özani. Amudaryo muzlik davrida şu özandan oqib,çuçuk suvli Sariqamiş köliga quyilgan. Hozir qad. daryo oqiziqlari va şörxoklar b-n tölgan. Urganç ş. yaqinidan boşlanib, şim.-ğarbga yövaladi.Toşhovöz vohasi orqali Köhna Urganç ş.gaça boradi, undan ğarbga yövalib, Böten toği yaqinida ikki tarmoqqa ajraladi. Öz. 300 km. K.ning ikki çetida ariq, kanallarning izlari uçraydi. Amudaryo toşganda suvi K.ga kirib boradi. 1878 y.gi katta toşqinda Amudaryoning suvi K. orqali Sariqamiş köliga quyilib, köl suvi sathini 8 m kötargan. K. atrofida barxanlar uçraydi. Uning terrasa (köhna qayir)larida qamiş, qöğa, yulğun, oqboş, yantoq va b. ösadi. Töqayzorlar ham bor. Keyingi yillarda K. kollektor bölib xizmat qilmokda. Xorazm viloyati, Qoraqalpoğiston Respublikasi va Turkmanistonning Toşhovöz viloyatidagi sizot suvlar K.dan Sariqamişga oqizilmokda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎҲНАДАРЁ, Дарёлиқ — Амударёнинг қуриб қолган ўзани. Амударё музлик даврида шу ўзандан оқиб,чучук сувли Сариқамиш кўлига қуйилган. Ҳозир қад. дарё оқизиқлари ва шўрхоклар б-н тўлган. Урганч ш. яқинидан бошланиб, шим.-ғарбга йўвалади.Тошҳовўз воҳаси орқали Кўҳна Урганч ш.гача боради, ундан ғарбга йўвалиб, Бўтен тоғи яқинида икки тармоққа ажралади. Ўз. 300 км. К.нинг икки четида ариқ, каналларнинг излари учрайди. Амударё тошганда суви К.га кириб боради. 1878 й.ги катта тошқинда Амударёнинг суви К. орқали Сариқамиш кўлига қуйилиб, кўл суви сатҳини 8 м кўтарган. К. атрофида барханлар учрайди. Унинг терраса (кўҳна қайир)ларида қамиш, қўға, юлғун, оқбош, янтоқ ва б. ўсади. Тўқайзорлар ҳам бор. Кейинги йилларда К. коллектор бўлиб хизмат қилмокда. Хоразм вилояти, Қорақалпоғистон Республикаси ва Туркманистоннинг Тошҳовўз вилоятидаги сизот сувлар К.дан Сариқамишга оқизилмокда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.