Kök gumbaz masjidi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 837–838-b. — ziyouz.com
Kök gumbaz masjidi - Qarşidagi me'moriy yodgorlik (16- a.). Şahar taşqarisiga quriladigan namozgoh turidagi çortoq tarhli xonaqoh-ayvonli inşoot. Peştoq kitobasidagi yozuvda Abdullaxon II nomi va 999 hijriy (1590—91 mil.) yil saqlangan. Masjid (38,25x19,0 m) yon ayvonlari 14,0x14,6 m, uç qismdan iborat.
Markazda rejaga muvofiq asosiy xonaqoh tarhi 8x8 m, bal. 14 m, ikki yon qanotiga tomi qubbali (diametri 4 m), qöş ravoqli peşayvon joylaşgan. Xonaqoh qöş gumbazli, taşqi kök gumbazi (nomi ham şundan) saqlanmagan. Mehrob yuqorisi muqarnasli guldor ösimliksimon naqş, içki gumbaz osti bağallariga 8 ta mayda ravoqçalar işlanib, oralikdagi böşliq törsimon bezak b-n pardozlangan. Ğarbiy tarzidagi mehrob ravoği taşqi tomonidan bir oz turtib çiqqan. Bezaklari 16-a. ga xos bölib, asosan (taşqi qismi peştoq ravoği, taşqi gumbaz, xonaqoh izoralarida, sopol zaminida), kök, havo rang va oq böyoqlardan foydalanilgan. Inşoot haşami va ölçamlari jihatidan Buxoro namozgohidan ança yuqori bölgan. Qayta ta'mir (1970)da poygumbazdagi yozuvlar tiklangan. 1995—96 y.larda ta'mirlanib, asl holatiga keltirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎК ГУМБАЗ МАСЖИДИ - Қаршидаги меъморий ёдгорлик (16- а.). Шаҳар ташқарисига қуриладиган намозгоҳ туридаги чортоқ тарҳли хонақоҳ-айвонли иншоот. Пештоқ китобасидаги ёзувда Абдуллахон II номи ва 999 ҳижрий (1590—91 мил.) йил сақланган. Масжид (38,25x19,0 м) ён айвонлари 14,0x14,6 м, уч қисмдан иборат.
Марказда режага мувофиқ асосий хонақоҳ тарҳи 8x8 м, бал. 14 м, икки ён қанотига томи қуббали (диаметри 4 м), қўш равоқли пешайвон жойлашган. Хонақоҳ қўш гумбазли, ташқи кўк гумбази (номи ҳам шундан) сақланмаган. Меҳроб юқориси муқарнасли гулдор ўсимликсимон нақш, ички гумбаз ости бағалларига 8 та майда равоқчалар ишланиб, ораликдаги бўшлиқ тўрсимон безак б-н пардозланган. Ғарбий тарзидаги меҳроб равоғи ташқи томонидан бир оз туртиб чиққан. Безаклари 16-а. га хос бўлиб, асосан (ташқи қисми пештоқ равоғи, ташқи гумбаз, хонақоҳ изораларида, сопол заминида), кўк, ҳаво ранг ва оқ бўёқлардан фойдаланилган. Иншоот ҳашами ва ўлчамлари жиҳатидан Бухоро намозгоҳидан анча юқори бўлган. Қайта таъмир (1970)да пойгумбаздаги ёзувлар тикланган. 1995—96 й.ларда таъмирланиб, асл ҳолатига келтирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.