Kökaldoş madrasasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 840-b. — ziyouz.com
Kökaldoş madrasasi - Buxorodagi me'moriy yodgorlik. Buxoro xonining vaziri Qulbobo Kökaldoş qurdirgan (1568—69). Labi hovuz ansamblining şim.da joylaşgan. Ikki qanatli boş tarzi ansambl maydoniga qaratilgan. Peştoqini bezatib turgan koşinlar saqlanib qolmagan. Madrasa peştoqidagi darvoza girix, va islimiy naqşlar b-n bezatilgan. Xotamqori uslubida terib mahkamlangan pilakçalardan yasalgan darvoza tabaqasi yaxlit taxtadan tayyorlangandek körinadi. Madrasa hovlisiga 5 gumbazli miyonsaroy orqali kiriladi. Miyonsaroyning içki gumbazlari va bağallari, şipi öziga xos turli şakldagi murakkab törsimonyulduzsimon, qolibqori va iroqi uslubida pişiq ğiştdan ganç qorişmasida terilgan. Madrasa hovlisi uzun (42x37 m), örtaga yangi imorat 1929 y. qurilgan. Hovli tomondagi 2 qanatli ravoklar qatorini yuzma-yuz qilib solingan peştoqli baland ayvonlar ajratib turadi. Har bir ravoqdan alohida hujraga kiriladi. Hovli atrofi 2 qanatli 160 hujra b-n öralgan. Yon tomonidagi hujralarning pastki qanatiga (taşqi devorlarida) xonani yoritiş uçun panjaralar örnatilgan. Yuqori qanatiga esa qator qilib çuqur ravoklar işlangan. Ravoqlar tepasini va ba'zi darça panjaralarini bezatişda koşin ança tejab işlatilgan. Boş tarzidagi peştoq kitobasida yozuvlar saqlangan. Peştoqining ikki yonidagi masjid va darsxona oldiga 2 qavatli 3 qismga ajratilgan çuqur ravoqlar va burçaklaridagi guldastalarda Buxoro me'morligiga xos qad. milliy an'analar aks ettirilgan.
K.m.da S. Ayniy tahsil körgan, u yaşagan hujra muzeyga aylantirilgan va eksponatlar b-n jihozlangan. 1960— 70 va 1995—97 y.larda ta'mirlangan. Buxoro viloyat «Oltin meros» jamğarmasi joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎКАЛДОШ МАДРАСАСИ - Бухородаги меъморий ёдгорлик. Бухоро хонининг вазири Қулбобо Кўкалдош қурдирган (1568—69). Лаби ҳовуз ансамблининг шим.да жойлашган. Икки қанатли бош тарзи ансамбль майдонига қаратилган. Пештоқини безатиб турган кошинлар сақланиб қолмаган. Мадраса пештоқидаги дарвоза гирих, ва ислимий нақшлар б-н безатилган. Хотамқори услубида териб маҳкамланган пилакчалардан ясалган дарвоза табақаси яхлит тахтадан тайёрлангандек кўринади. Мадраса ҳовлисига 5 гумбазли миёнсарой орқали кирилади. Миёнсаройнинг ички гумбазлари ва бағаллари, шипи ўзига хос турли шаклдаги мураккаб тўрсимонюлдузсимон, қолибқори ва ироқи услубида пишиқ ғиштдан ганч қоришмасида терилган. Мадраса ҳовлиси узун (42x37 м), ўртага янги иморат 1929 й. қурилган. Ҳовли томондаги 2 қанатли равоклар қаторини юзма-юз қилиб солинган пештоқли баланд айвонлар ажратиб туради. Ҳар бир равоқдан алоҳида ҳужрага кирилади. Ҳовли атрофи 2 қанатли 160 ҳужра б-н ўралган. Ён томонидаги ҳужраларнинг пастки қанатига (ташқи деворларида) хонани ёритиш учун панжаралар ўрнатилган. Юқори қанатига эса қатор қилиб чуқур равоклар ишланган. Равоқлар тепасини ва баъзи дарча панжараларини безатишда кошин анча тежаб ишлатилган. Бош тарзидаги пештоқ китобасида ёзувлар сақланган. Пештоқининг икки ёнидаги масжид ва дарсхона олдига 2 қаватли 3 қисмга ажратилган чуқур равоқлар ва бурчакларидаги гулдасталарда Бухоро меъморлигига хос қад. миллий анъаналар акс эттирилган.
К.м.да С. Айний таҳсил кўрган, у яшаган ҳужра музейга айлантирилган ва экспонатлар б-н жиҳозланган. 1960— 70 ва 1995—97 й.ларда таъмирланган. Бухоро вилоят «Олтин мерос» жамғармаси жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.