Kökaltoş
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 841-b. — ziyouz.com
Kökaltoş KÖKALTOŞ, Kökaldoş — 1) umu-man olganda, rizo'iy (emişgan) bi-rodarlar, ya'ni biror doya (evaga)ni uning öğli b-n birgalikda emgan begona bola. Şunga köra, podşohning rizo'iy' birodariga «Kökaltoşxon» degan laqab berilgan. K. istilohi, «Ğiyos ul-luğat» («Luğatlar madadkori»)da aytilişiça, turkiy «köka» («evaganing öğli») va «toş» yoki «doş» («şerik») sözlaridan iboratdir. Bu ikki söz orasidagi «l» harfi esa keyinçalik qöşilib qolgan bölib, ilgari bölmagan. «Köka»(«aka») sözi hoz. gaça qozoq tilida qöllanilib keladi; 2) örta asrlarda Turkistonda, xususan, Buxoro xonligida mamlakat içki xavfsizligini ta'minlaş işlari b-n şuğullanuvçi amaldor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎКАЛТОШ, Кўкалдош — 1) уму-ман олганда, ризоъий (эмишган) би-родарлар, яъни бирор доя (эвага)ни унинг ўғли б-н биргаликда эмган бегона бола. Шунга кўра, подшоҳнинг ризоъий’ биродарига «Кўкалтошхон» деган лақаб берилган. К. истилоҳи, «Ғиёс ул-луғат» («Луғатлар мададкори»)да айтилишича, туркий «кўка» («эваганинг ўғли») ва «тош» ёки «дош» («шерик») сўзларидан иборатдир. Бу икки сўз орасидаги «л» ҳарфи эса кейинчалик қўшилиб қолган бўлиб, илгари бўлмаган. «Кўка»(«ака») сўзи ҳоз. гача қозоқ тилида қўлланилиб келади; 2) ўрта асрларда Туркистонда, хусусан, Бухоро хонлигида мамлакат ички хавфсизлигини таъминлаш ишлари б-н шуғулланувчи амалдор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.