Kökpatos Toğlari Markaziy Qizilqumdagi toğlar. Bökantovning jan.-şarqiy tarmoği. Balandligi şim.
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 847-b. — ziyouz.com
Kökpatos Toğlari Markaziy Qizilqumdagi toğlar. Bökantovning jan.-şarqiy tarmoği. Balandligi şim. KÖKPATOS TOĞLARI Markaziy Qizilqum (Navoiy viloyati)dagi toğlar. Bökantovning jan.-şarqiy tarmoği. Balandligi şim. -ğarbdan (369 m) jan.- şarqqa (480 m, Taraboy çöqqisi tomon) özgarib boradi. U Aytimtovning Bökantov b-n tutaşgan joyidan boşlanib jan.-şarqqa tomon yönaladi. Öz. 55 km, eni jan.-şarqda 12—15 km. K.t. yirik antiklinal strukturadan iborat bölib, quyi devonning ohaktoş, ohaktoşli konglomerat, örta karbonning qumtoş, alevrolit, argillit, konglomerat (yuqori boşqird kiçik yarusi), kremniyli jinslar (qalinligi 900 m) va kvarsit, qumtoşdan taşkil topgan. Aççiq tarkibli granitoid jinslari intröziyalari — granodiorit, granit va alyaskit formatsiyalaridan iborat.
K.t. yon bağirlari quruq soylar özani b-n parçalangan. Jan.da joylaşgan Mingbuloq botiğida toğdan suv oqimi b-n keltirilgan jinslar töplangan. Konus yoyilmalari qöşilişidan toğ etagida keng prolyuvial şleyf tarkib topgan. K.t. ning botiqqa qaragan jan. tomoni zinapoyasimon pasaygan. Yon bağirlarining yalanğoç qismida tuproq qoplami yöq. Dağal elyuviy va prolyuvial yotqiziqlarda yupqa toşloq böz-qönğir tuproqlar tarkib topgan. Ularda şuvoq, keyreuk, biyurğun va b. giyoxlar siyrak ösadi. Yaylovlar mahsuldorligi gektariga örtaça 1—3 s. Qoraköl qöylarini boqişda foydalaniladi. Toğning ğarbiy Kökpatos aholi punkti yaqinidan oltin qazib çiqariladi. K.t. da fosforit va b. rudalar ham topilgan, ulardan foydalaniş işlari boşlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎКПАТОС ТОҒЛАРИ Марказий Қизилқум (Навоий вилояти)даги тоғлар. Бўкантовнинг жан.-шарқий тармоғи. Баландлиги шим. -ғарбдан (369 м) жан.- шарққа (480 м, Тарабой чўққиси томон) ўзгариб боради. У Айтимтовнинг Бўкантов б-н туташган жойидан бошланиб жан.-шарққа томон йўналади. Ўз. 55 км, эни жан.-шарқда 12—15 км. К.т. йирик антиклиналь структурадан иборат бўлиб, қуйи девоннинг оҳактош, оҳактошли конгломерат, ўрта карбоннинг қумтош, алевролит, аргиллит, конгломерат (юқори бошқирд кичик яруси), кремнийли жинслар (қалинлиги 900 м) ва кварцит, қумтошдан ташкил топган. Аччиқ таркибли гранитоид жинслари интрўзиялари — гранодиорит, гранит ва аляскит формацияларидан иборат.
К.т. ён бағирлари қуруқ сойлар ўзани б-н парчаланган. Жан.да жойлашган Мингбулоқ ботиғида тоғдан сув оқими б-н келтирилган жинслар тўпланган. Конус ёйилмалари қўшилишидан тоғ этагида кенг пролювиал шлейф таркиб топган. К.т. нинг ботиққа қараган жан. томони зинапоясимон пасайган. Ён бағирларининг яланғоч қисмида тупроқ қоплами йўқ. Дағал элювий ва пролювиал ётқизиқларда юпқа тошлоқ бўз-қўнғир тупроқлар таркиб топган. Уларда шувоқ, кейреук, биюрғун ва б. гиёхлар сийрак ўсади. Яйловлар маҳсулдорлиги гектарига ўртача 1—3 ц. Қоракўл қўйларини боқишда фойдаланилади. Тоғнинг ғарбий Кўкпатос аҳоли пункти яқинидан олтин қазиб чиқарилади. К.т. да фосфорит ва б. рудалар ҳам топилган, улардан фойдаланиш ишлари бошланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.