Kökrak qafasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 848-b. — ziyouz.com
Kökrak qafasi - sudralib yuruvçilar, quşlar, sut emizuvçi xayvonlar va odamda töş suyagi yordamida kökrak umurtqalariga qovurğalar birikişidan hosil bölgan bir butun tuzilma. Odamda K.q yassi konusga öxşaydi. K.q.ning yon, old va orqa devori bor. Yon va oldingi devorlari 12 juft qovurğadan hosil böladi; oldinda qovurğalar uçi töş suyagiga kelib taqaladi; orqa devorning örtasi umurtqa poğovasining kökrak bölimidan iborat. K.q.ning yuqorisidagi tyoşikdan kökrak böşliğiga traxeya, qizilöngaç, qon tomirlari va nervlar ötadi, pastdan diafragma çegaralab turadi. K.b.da öpka, yurak va tomirlar joylaşgan. Nafas olganda K.q. kengayadi, ayni vaqtda böylama, old-orqa va köndalang hajmi kattalaşadi. K.q.ning hajmi va şakli yoş, jins va kasbga
qarab turliça. K.q. çaqaloqlarda piramida şaklida, ayollarda pastki teşigi, böyi kaltaroq böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎКРАК ҚАФАСИ - судралиб юрувчилар, қушлар, сут эмизувчи хайвонлар ва одамда тўш суяги ёрдамида кўкрак умуртқаларига қовурғалар бирикишидан ҳосил бўлган бир бутун тузилма. Одамда К.қ ясси конусга ўхшайди. К.қ.нинг ён, олд ва орқа девори бор. Ён ва олдинги деворлари 12 жуфт қовурғадан ҳосил бўлади; олдинда қовурғалар учи тўш суягига келиб тақалади; орқа деворнинг ўртаси умуртқа поғовасининг кўкрак бўлимидан иборат. К.қ.нинг юқорисидаги тёшикдан кўкрак бўшлиғига трахея, қизилўнгач, қон томирлари ва нервлар ўтади, пастдан диафрагма чегаралаб туради. К.б.да ўпка, юрак ва томирлар жойлашган. Нафас олганда К.қ. кенгаяди, айни вақтда бўйлама, олд-орқа ва кўндаланг ҳажми катталашади. К.қ.нинг ҳажми ва шакли ёш, жинс ва касбга
қараб турлича. К.қ. чақалоқларда пирамида шаклида, аёлларда пастки тешиги, бўйи калтароқ бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.