Kolombo

Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 494–495-b. — ziyouz.com

Kolombo (singal tilida Kalambu) — Şri Lanka Respublikasining amaldagi poytaxti, Şri Lanka o.ning ğarbiy sohilida, Kelani daryosining kuyiliş joyida. Iqlimi subekvatorial, mussonli nam iqlim. Örtaça yillik yoğin 2400 mm, eng köp yoğin yoz oylariga töğri keladi. Yil davomida havo t-rasi kam özgaradi, 27° atrofida saqlanadi. Aholisi qariyb 2 mln. kişi (1990-y.lar örtalari).

K. töğrisida dastlabki ma'lumot u yerga 1346 y.da kelib ketgan arab sayyohi Ibn Battuta asarlarida uçraydi. Örta asrlarda şahar Kolontata nomi b-n maşhur bölgan. 16-a.da Hind okeani havzasidagi muhim savdo markazlaridan edi. Portugaliyaning mustamlakaçilik yillarida harbiy fort (qal'a) bölgan. 17-a.da gollandlar qöliga ötdi. 1796 y.da inglizlar bosib olgan va 1802 y.dan Angliya mustamlakasi — Seylonning ma'muriy markazi. 1948 y.dan mustaqil Seylon davlatining, 1972 y. dan Şri Lanka Respublikasining poytaxti. 1985 y.dan mamlakatning yangi poytaxti — Şri-Jayavardenapura-Kotte ş. qurilmokda.

K. — mamlakatning asosiy iqtisodiy va madaniy markazi. Transport yöllarining muhim tuguni. Hind okeanining muhim dengiz yöllari kesişgan joyidagi port. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. K. va uning atrofida mamlakatdagi sanoat korxonalarining 1/2 qismi joylaşgan. Oziq-ovqat, kauçukni qayta işlaş, kemasozlik va kema remontni korxonalari, issiqlik elektr st-yasi mavjud. Şahar yaqinida şina z-di, metallurgiya z-dining prokat sexi; sun'iy gavanda quruq dok, neft saqlanadigan va b. omborlar qurilgan.

K.da davlat un-ti, Vidyalankara budda un-ti, texnika, nafis san'at kollejlari, Milliy muzey, jamoat kutubxonasi, i.t. institutlari, san'at galereyasi va b. bor. Me'moriy yodgorliklardan ibodatxonalar saqlangan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КОЛОМБО (сингал тилида Каламбу) — Шри Ланка Республикасининг амалдаги пойтахти, Шри Ланка о.нинг ғарбий соҳилида, Келани дарёсининг куйилиш жойида. Иқлими субэкваториал, муссонли нам иқлим. Ўртача йиллик ёғин 2400 мм, энг кўп ёғин ёз ойларига тўғри келади. Йил давомида ҳаво т-раси кам ўзгаради, 27° атрофида сақланади. Аҳолиси қарийб 2 млн. киши (1990-й.лар ўрталари).

К. тўғрисида дастлабки маълумот у ерга 1346 й.да келиб кетган араб сайёҳи Ибн Баттута асарларида учрайди. Ўрта асрларда шаҳар Колонтата номи б-н машҳур бўлган. 16-а.да Ҳинд океани ҳавзасидаги муҳим савдо марказларидан эди. Португалиянинг мустамлакачилик йилларида ҳарбий форт (қалъа) бўлган. 17-а.да голландлар қўлига ўтди. 1796 й.да инглизлар босиб олган ва 1802 й.дан Англия мустамлакаси — Цейлоннинг маъмурий маркази. 1948 й.дан мустақил Цейлон давлатининг, 1972 й. дан Шри Ланка Республикасининг пойтахти. 1985 й.дан мамлакатнинг янги пойтахти — Шри-Жаяварденапура-Котте ш. қурилмокда.

К. — мамлакатнинг асосий иқтисодий ва маданий маркази. Транспорт йўлларининг муҳим тугуни. Ҳинд океанининг муҳим денгиз йўллари кесишган жойидаги порт. Аэропорти халқаро аҳамиятга эга. К. ва унинг атрофида мамлакатдаги саноат корхоналарининг 1/2 қисми жойлашган. Озиқ-овқат, каучукни қайта ишлаш, кемасозлик ва кема ремонтни корхоналари, иссиқлик электр ст-яси мавжуд. Шаҳар яқинида шина з-ди, металлургия з-дининг прокат цехи; сунъий гаванда қуруқ док, нефть сақланадиган ва б. омборлар қурилган.

К.да давлат ун-ти, Видьяланкара будда ун-ти, техника, нафис санъат коллежлари, Миллий музей, жамоат кутубхонаси, и.т. институтлари, санъат галереяси ва б. бор. Меъморий ёдгорликлардан ибодатхоналар сақланган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.