Kolorado
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 496-b. — ziyouz.com
Kolorado — AQŞdagi daryo, quyi qismi Meksika hududidan oqadi. Öz. 2740 km (Grin-River irmoği b-n 3200 km), havzasining mayd. 635 ming km2. Qoyali toğlardan boşlanib, Tinç okeanning Kaliforniya qöltiğiga quyiladi. Yuta va Arizona ştatlarining çala çöl va çölli hududlaridan oqadi. Kolorado platosini kesib ötişda umumiy öz. 800 km gaça bölgan çuqur kanonlarni hosil qiladi, jumladan, jahondagi eng yirik kanonlardan biri — Katta Kanon xam öşa yerda. Yirik irmoqlari — Grin-River, San-Xuan, Litl-Kolorado, Xila. Daryo Koyali toğlardagi qorlardan töyinadi, apr.—iyul oylarida tölib oqadi, köz va qişda kamsuv. Örtaça suv sarfi 508 m3/ sek., quyi oqimida AQŞning Kaliforniya sohillaridagi şaharlarini suv b-n ta'minlaş va irrigatsiya maqsadlarida işlatilişi natijasida suvi kamayib ketadi. K.da yirik suv omborlarini yuzaga keltirgan Glen-Kanon-Dam va Guver töğonlari, GES lar qurilgan. Quyiliş joyidan 228 km masofada kema katnaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОЛОРАДО — АҚШдаги дарё, қуйи қисми Мексика ҳудудидан оқади. Ўз. 2740 км (Грин-Ривер ирмоғи б-н 3200 км), ҳавзасининг майд. 635 минг км2. Қояли тоғлардан бошланиб, Тинч океаннинг Калифорния қўлтиғига қуйилади. Юта ва Аризона штатларининг чала чўл ва чўлли ҳудудларидан оқади. Колорадо платосини кесиб ўтишда умумий ўз. 800 км гача бўлган чуқур каньонларни ҳосил қилади, жумладан, жаҳондаги энг йирик каньонлардан бири — Катта Каньон хам ўша ерда. Йирик ирмоқлари — Грин-Ривер, Сан-Хуан, Литл-Колорадо, Хила. Дарё Кояли тоғлардаги қорлардан тўйинади, апр.—июль ойларида тўлиб оқади, кўз ва қишда камсув. Ўртача сув сарфи 508 м3/ сек., қуйи оқимида АҚШнинг Калифорния соҳилларидаги шаҳарларини сув б-н таъминлаш ва ирригация мақсадларида ишлатилиши натижасида суви камайиб кетади. К.да йирик сув омборларини юзага келтирган Глен-Каньон-Дам ва Гувер тўғонлари, ГЭС лар қурилган. Қуйилиш жойидан 228 км масофада кема катнайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.