Kolrauş qonuni
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 508-b. — ziyouz.com
Kolrauş qonuni - ionlar harakatining bir-biriga boğliq emaslik yoki elektrolitlar eritmasi elektr ötkazuvçanligining çeksiz suyultirilgandagi additivlik qonuni. 1879 y.da nemis fizigi F. Kolrauş tomonidan tajriba natijalari asosida tasdiqlangan. K.q.ga muvofiq çeksiz suyultirilgan elektrolitlar eritmasining ekvivalent (molyar) elektr ötkazuvçanligi (XJ kationlar va anionlar harakatçanligi tufayli sodir böladigan elektr ötkazuvçanliklar (Xk va A.a) yiğindisidan iborat, ya'ni: X^=Xk+Xa tegişli ionning çeksiz suyultirilgandagi elektr ötkazuvçanligi bölib, eritmadagi kationlar va anionlar harakatçanligining (/k va /d) yiğindisiga mos keladi (Xj=lA+lK). K.q. fa-qat öta suyultirilgan eritmalarga xosdir. Ya'ni elektrolitlar eritmasi ma'lum darajada suyultirilgandan söng undagi ionlar bir-biridan şu darajada uzoqlaşadiki, ular bir-biriga tösqinlik qilmay harakatlana oladi. Eritmaning konsentratsiyasi ortişi b-n ionlararo tortiş kuçayadi, ionlarning solvatlaniş darajasi özgaradi, elektrolitning ionlaş darajasi ham özgaradi. Natijada ionlarning harakatçanligi susayadi, binobarin ekvivalent elektr ötkazuvçanlik pasayadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОЛЬРАУШ ҚОНУНИ - ионлар ҳаракатининг бир-бирига боғлиқ эмаслик ёки электролитлар эритмаси электр ўтказувчанлигининг чексиз суюлтирилгандаги аддитивлик қонуни. 1879 й.да немис физиги Ф. Кольрауш томонидан тажриба натижалари асосида тасдиқланган. К.қ.га мувофиқ чексиз суюлтирилган электролитлар эритмасининг эквивалент (моляр) электр ўтказувчанлиги (XJ катионлар ва анионлар ҳаракатчанлиги туфайли содир бўладиган электр ўтказувчанликлар (Хк ва А.а) йиғиндисидан иборат, яъни: Х^=Хк+Ха тегишли ионнинг чексиз суюлтирилгандаги электр ўтказувчанлиги бўлиб, эритмадаги катионлар ва анионлар ҳаракатчанлигининг (/к ва /д) йиғиндисига мос келади (Xj=lA+lK). К.қ. фа-қат ўта суюлтирилган эритмаларга хосдир. Яъни электролитлар эритмаси маълум даражада суюлтирилгандан сўнг ундаги ионлар бир-биридан шу даражада узоқлашадики, улар бир-бирига тўсқинлик қилмай ҳаракатлана олади. Эритманинг концентрацияси ортиши б-н ионлараро тортиш кучаяди, ионларнинг сольватланиш даражаси ўзгаради, электролитнинг ионлаш даражаси ҳам ўзгаради. Натижада ионларнинг ҳаракатчанлиги сусаяди, бинобарин эквивалент электр ўтказувчанлик пасаяди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.