Kömakçi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 860-b. — ziyouz.com
Kömakçi — yordamçi sözlarnit bir turi. Gapda ot yoki otlaşgan sözlardan keyin kelib, vosita, maqsad, sabab, vaqt, makon sintatik munosabatlarni ifodalaş uçun qöllanadi. K. aslida mustaqil sözlardan hosil bölgan. Şunga köra, 2 guruhga bölinadi: 1) sof (asl) K.; 2) funksioval K. (kömakçi vazifasida qöllanuvçi sözlar). Sof K. mustaqil luğaviy ma'nolarini batamom yöqotgan yordamçi söz bölib, boşqa sözlar b-n birikkan holda turli munosabatlarni anglata-di: sayin, orqali, tufayli, yangliğ, bilan va b. Funksional K. mustaqil ma'noli sözlar bölib, ma'lum urinlardagiva kömakçi sifatida qöllanadi. Funksioval K.ning morfologik şakl va ma'no xususiyatiga köra turlari: 1) ot K. (tomon, yon, örta va b.); 2) s i fat K. (boşqa, qarşi, taşqari va b.); 3) fe'l K. (köra, qarab, buylab va b.); 4) raviş K. (burun, avval, ilgari va b.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎМАКЧИ — ёрдамчи сўзларнит бир тури. Гапда от ёки отлашган сўзлардан кейин келиб, восита, мақсад, сабаб, вақт, макон синтатик муносабатларни ифодалаш учун қўлланади. К. аслида мустақил сўзлардан ҳосил бўлган. Шунга кўра, 2 гуруҳга бўлинади: 1) соф (асл) К.; 2) функциовал К. (кўмакчи вазифасида қўлланувчи сўзлар). Соф К. мустақил луғавий маъноларини батамом йўқотган ёрдамчи сўз бўлиб, бошқа сўзлар б-н бириккан ҳолда турли муносабатларни англата-ди: сайин, орқали, туфайли, янглиғ, билан ва б. Функционал К. мустақил маъноли сўзлар бўлиб, маълум уринлардагива кўмакчи сифатида қўлланади. Функциовал К.нинг морфологик шакл ва маъно хусусиятига кўра турлари: 1) от К. (томон, ён, ўрта ва б.); 2) с и фат К. (бошқа, қарши, ташқари ва б.); 3) феъл К. (кўра, қараб, буйлаб ва б.); 4) равиш К. (бурун, аввал, илгари ва б.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.